Jaap van Ginneken: ’Wilders is blij met de oproep van Terpstra’

’De boosheid van Doekle Terpstra, de oproep tot een brede maatschappelijk beweging gericht tegen de PVV-ideeën – het komt Wilders natuurlijk allemaal erg goed uit”, zegt massapsycholoog Jaap van Ginneken.

„Geert Wilders heeft een tijdje geleden het geheim van Pim Fortuyn ontdekt: het meeste effect sorteer je niet alleen door charismatisch te zijn, maar vooral door net ietsje over de schreef te gaan. Een stop op moslimmigranten, de Antillen die wat hem betreft op marktplaats.nl mogen, een verbod op de Koran – allemaal voorstellen die over de schreef gaan, maar wel maximaal publiciteit hebben gekregen. En met die publiciteit bereikt een groot deel van zijn achterban die zich de laatste jaren deels van de politiek heeft afgewend.”

Dat er nu een oproep klinkt om tegen die ideeën in te gaan, begrijpt Van Ginneken wel. „En sympathiek is het ook wel. Je zegt daarmee tegen de minderheden waar Wilders zo tegen ageert: jullie zijn aanvaard en aanvaardbaar, ook al zijn we het niet altijd met elkaar eens. Dat kan een soort opluchtende werking hebben. De spanning is even van het debat. We laten duidelijk merken dat er ook een ander geluid dan dat van Wilders bestaat. Maar meer waarde dan dat moeten we die tegenbeweging ook niet toekennen. Ik zie eerlijk gezegd ook niet gebeuren dat dit miljoenen mensen verenigt of een grote massa op de been brengt.”

Het grote probleem in het debat met Wilders, zegt Van Ginneken, is de polariserende toon die de PVV-voorman hanteert. „Polarisatie is altijd een zichzelf versterkend proces. De enige manier om gehoord te worden is door even hard terug te roepen. Want als je genuanceerd uit de hoek probeert te komen, word je óf niet gehoord óf je wordt weggezet als een politiek correcte multiculturalist met slappe knieën. De Wilders-aanhang zal waarschijnlijk op die manier aankijken tegen Terpstra’s oproep om te laten zien hoe het wél kan, de integratie van moslims in Nederland.”

Terpstra’s reactie op Wilders – en Wilders’ reactie daar weer op – passen in het polarisatieplaatje. „Terpstra is boos op Wilders, zegt dat diens ideeën bestreden moeten worden, waarop Wilders stelt dat Terpstra op de man speelt en dat het debat toch vooral in het parlement moet worden gevoerd. Maar in het parlement blijkt dat een normaal debat op argumenten met Wilders haast niet te voeren is. Omdat hij die polariserende toon ook daar handhaaft. De Terpstra-beweging zal geen einde maken aan die toon.”

„Het is heel goed dat er in een land mensen zijn die in staat zijn om op de pijnpunten in de samenleving te wijzen, al dan niet op provocerende wijze. Zoals Ayaan Hirsi Ali dat ook deed. In zekere zin heeft ook Wilders die rol. Maar hij voert ’m niet goed uit: hij scheert alle leden van de moslimbevolking in ons land over één kam, hij speelt op de man en – het belangrijkste verwijt – hij speelt geen constructieve rol.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden