in memoriam

Jaap Dronkers (1945-2016) was een 'dwarse en onafhankelijk denker'

Socioloog en onderwijsdeskundige Jaap Dronkers Beeld Jorgen Caris

Socioloog en onderwijskundige Jaap Dronkers stond aan de wieg van de Schoolprestaties van Trouw, de jaarlijkse lijst met rapportcijfers voor scholen in het voortgezet onderwijs. Veel van zijn werk ging over gelijkheid en ongelijkheid, en de rol die onderwijs daarin speelt.

Nee, hij was niet blij dat Trouw stopte met Schoolprestaties, de jaarlijkse lijst met rapportcijfers voor scholen in het voortgezet onderwijs waaraan hij een belangrijke bijdrage leverde. Ja, hij begreep dat die lijst de krant na vijftien jaar weinig nieuws meer opleverde. Maar, wierp hij tegen, die cijfers gaven zicht op de kwaliteit van scholen en als openheid daarover niet door de media werd afgedwongen, is het waarschijnlijk snel gedaan met die inzichtelijkheid.

Het was Jaap Dronkers ten voeten uit. Onderwijs heeft wel iets weg van voetbal: heel veel mensen hebben er een mening over. Maar Dronkers had niet veel op met meningen en met de belangen van degenen die die verkondigden. Hij wilde de discussie sturen met feiten, met cijfers. "Ik vínd niets, ik reken alleen maar uit", zei hij daarover.

Bulten en schrammen
Dronkers studeerde sociologie aan de Vrije Universiteit en was hoogleraar onderwijskunde aan de Universiteit van Amsterdam, in Florence en aan de Universiteit Maastricht. Een 'dwarse, onafhankelijke denker' schreef een collega over hem, toen hij erelid werd de Nederlandse Sociologische Vereniging, iemand die over de grenzen van zijn eigen vakgebied heen keek, daarbij soms 'bulten en schrammen' opliep, maar dan juist met nog meer inzet de discussie opzocht in plaats van die uit de weg te gaan.

Veel van Dronkers' werk ging over gelijkheid en ongelijkheid, over sociale klassen en over de rol die onderwijs daarin speelt. Hij richtte zich niet alleen op de kleine kring van sociologen, maar zocht ook het publieke debat.

Zijn inzet voor Trouw paste daarin. Bij de start van Schoolprestaties hielp hij de rapportcijfers te berekenen en de laatste jaren voerde hij een aangescherpte rekenmethode uit. "De overheid beweerde altijd dat alle scholen even goed zijn, dat er geen slechte scholen zijn", zo legde hij zijn beweegredenen uit. "Van die vage toestand zijn we af dankzij Trouw: er zijn wél slechte scholen."

Het kritisch oog van de buitenstaander
Toen deze krant stopte met Schoolprestaties, in 2012, stapte hij naar de Volkskrant, die zijn rekenwerk nog twee keer publiceerde. Anderhalf jaar geleden liet hij weten ermee te stoppen. Het kostte hem te veel tijd en te veel stress, lichtte hij toe. "Het gedoe eromheen begint mij tegen te staan." Maar hij nam die beslissing met pijn in het hart. Het 'kritisch oog van de buitenstaander' zal verdwijnen, schreef hij, en dat is een slechte zaak.

Jaap Dronkers Beeld Jorgen Caris

Tegelijkertijd kondigde Dronkers aan door te gaan met onderzoek, met het schrijven van artikelen en blogs, "zolang als het mij gegeven is".

Afgelopen woensdag overleed hij, 71 jaar oud. Op Eerste Paasdag kreeg hij een beroerte en daarvan herstelde hij niet meer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden