Commentaar

Ja, de Nederlandse economie is krachtig, maar onevenwichtig

Beeld ANP

Het is geen fijne term: macro-economisch onevenwichtig. Taalkundig al niet, maar in zijn betekenis al helemaal niet. Want toen de Europese Commissie deze term afgelopen week plakte op de situatie in Nederland, zei ze daarmee eigenlijk dat we onze economie ­helemaal niet op orde hebben. En dat dit risicovol is, en nog veel risicovoller kan worden.

Het grootste probleem is de private schuld, waaronder de hypotheekschuld en consumptieve kredieten van huishoudens. Die private schuld is van een verbijsterende omvang. Met elkaar hebben huishoudens en bedrijven meer dan tweeënhalf keer zoveel schulden uitstaan als we in een jaar als land verdienen. Dat is enorm veel: Nederlandse huishoudens hebben een bijna twee keer zo hoge schuld als gemiddeld in Europa. En zoals ieder huishouden voor zichzelf kan nagaan: als dan het inkomen wegvalt of deels wegvalt, hangt de schuld direct als een molensteen om je nek.

Tegenover de schuld staan uiteraard wel bezittingen, zoals de huizen zelf, maar ook spaargeld in de vorm van pensioenen. Maar als het misgaat – bijvoorbeeld doordat de huizenmarkt instort – dan komen de problemen. Dat merkten veel Nederlanders tijdens de economische cri sis vanaf 2008, toen hun huizen ‘onder water’ kwamen te staan – de schuld was veel hoger dan de waarde van de woningen – en de complete huizenmarkt vastliep.

En inmiddels, nu de economie weer goed draait en de huizenprijzen weer fors zijn gestegen, is de schuld van huishoudens nóg verder toegenomen. En zelfs nu nog zijn er huizen die ‘onder water’ staan.

Strenger zijn

Voor de huizenmarkt zijn al maatregelen genomen, ­zoals beperking van de hypotheekrenteaftrek en het maximale leenbedrag, en het onaantrekkelijk maken van een aflossingsvrije hypotheek. Maar de boodschap van de Europese Commissie, en eerder al internationale experts als IMF en Oeso, is helder: Nederland moet nog veel strenger zijn. Bovendien stijgen de lonen relatief traag, werken veel Nederlanders als zzp’ers – met problemen van dien rond verzekeringen en pensioenen – en exporteren we veel meer dan we importeren.

Nederland is een zeer welvarend land, en heeft zijn overheidsfinanciën goed op orde. Zolang de economie goed draait, is er weinig reden ongerust te zijn, maar bij een wereldwijze crisis ontstaan er voor een handelsland als Nederland heel snel serieuze problemen. Dat betekent dat, nu het goed gaat, bijvoorbeeld serieus over­wogen moet worden de renteaftrek sneller te verlagen, wat de stijging van de huizenprijzen zal dempen.

Nederland neemt andere landen macro-economisch ­geregeld de maat. Die trots op de eigen kracht is deels gepast, maar inderdaad misschien wat onevenwichtig.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Meer commentaren leest u op trouw.nl/commentaar.

Lees ook:

Nederland krijgt het stempel ‘onevenwichtig’ van de Europese Commissie

Hoewel de hardste tikken neerkomen op de vingers van Italië, Griekenland en Cyprus, is de Europese Commissie ook slecht te spreken over de Nederlandse inspanningen om hardnekkige economische gebreken weg te werken. Dat blijkt het het ‘winterpakket’ dat de commissie heeft gepresenteerd. In deze jaarlijkse tussenrapporten evalueert Brussel het macro-economische beleid van alle lidstaten.

Topambtenaar: Beperk hypotheekrenteaftrek verder

Het blijft een gevoelig onderwerp in de politiek, zeker voor de VVD: de hypotheekrenteaftrek. Toch bepleit Maarten Camps, de hoogste ambtenaar van het ministerie van economische zaken en klimaat, een verdere afbouw van deze aftrekpost.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden