Ivoorkust: allesbehalve vrede

Een jaar na vertrek van president Gbagbo regeren angst en wantrouwen

Weelderig groen, waar je ook kijkt in het westen van Ivoorkust. Groen van het tropisch regenwoud of groen van de plantages: koffie en cacao, de rijkdom van dit land dat vandaag precies een jaar geleden werd verlost van president Laurent Gbagbo. Zijn arrestatie moest een eind maken aan het gevecht op leven en dood tussen hem en zijn aartsrivaal Alassane Ouattara. De gewapende strijd van eind 2010-begin 2011 tussen de aanhang van Gbagbo, die weigerde zijn verlies te erkennen, en zijn uitdager Ouattara heeft ongeveer drieduizend levens gekost. Een half miljoen mensen raakten ontheemd.

Gbagbo zit inmiddels in een cel van het Internationale Strafhof in Den Haag, Ouattara is president. Van vrede of veiligheid is echter nog geen sprake. Zeker niet in de westelijke stad Duékoué, waar een jaar geleden, op het hoogtepunt van de gewapende strijd, alarmerende berichten vandaan kwamen: er zouden achthonderd mensen zijn vermoord.

In Niambli, even buiten Duékoué, werd ook gemoord, zegt inwoonster Véronique Zoho. Maar ze weet niet door wie. De mensenrechtengroep Human Rights Watch wees niet Gbagbo, maar het leger van de door het Westen gesteunde Ouattara aan als hoofdschuldige. Onderzoekers van het Internationale Strafhof in Den Haag begonnen vorige maand met hun onderzoek in Duékoué. De afronding zal maanden duren. Intussen probeert Zoho te overleven in het verwoeste deel van Niambli, waar doodse stilte heerst en de huizen kapot zijn. "De oorlog heeft mijn huis verwoest", verzucht Zoho. "Ik heb alleen de keuken nog, waar ik een dak heb geïmproviseerd van bladeren. Daar slaap ik, in mijn eentje. Mijn kinderen heb ik bij familie moeten onderbrengen. Die kunnen hier niet wonen."

In het andere deel van Niambli, letterlijk aan de overkant van de weg, geeft een totaal ander beeld. Er klinkt muziek uit een radio en iedereen fietst en wandelt gezellig door elkaar.

Maar de angst heerst nog steeds in de omgeving. Na half acht rijdt er in Duékoué geen taxi meer, uit angst voor overvallen. Reizen tussen de steden wordt na zonsondergang sterk afgeraden. Dagelijks berovingen en bijna dagelijks doden. Wie zijn die criminelen? De bewoners van het Nahibly-kamp voor ontheemden in Duékoué weten het zeker: "Soldaten en dozo's", weet Bertine Monsio, die al een jaar in het kamp woont. 'Dozo's' zijn traditionele jagers uit het noorden die meekwamen met Ouattara's troepen. De ontheemden in het kamp zijn in meerderheid Guéré en aanhangers van ex-president Gbagbo. Ze zeggen dat ze pas naar huis gaan als de nieuwe regering de rovende soldaten en jagers wegstuurt en hun verwoeste dorpen herstelt.

"Dozo's gevaarlijk? Welnee, ik huur ze juist in. Voor de veiligheid. En die soldaten? Die pakken tenminste boeven op." Dat is de mening van een lokale transportondernemer. Hij hoort bij de Senoufo-Malinké, een gemeenschap van handelaren en ondernemers, oorspronkelijk uit het noorden, maar met oude wortels in Duékoué. "Je mag het niet hardop zeggen, maar dat kamp is een roversnest", besluit hij. Dat lijkt ook de mening van de autoriteiten. Ze willen van het ontheemdenkamp af. De bewoners ontkennen. "In Bouaké (stad in het noorden) worden reizigers ook beroofd", zegt kampwoordvoerder Firmin Yao. "Moet de wereld geloven dat wij daar ook achter zitten?"

In de ongeschonden kant van Niambli loopt de spanning op bij het huis van de dorpschef. "We hebben besloten met niemand meer te praten", meldt een boze jongeman. Sénou Geye, een lokale journalist, probeert de spanningen tussen de stadsgenoten te verklaren: "In onzekere tijden moet je vooral je buren in de gaten houden." De oorlog is weg. Het wantrouwen is gebleven in Duékoué.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden