Ives: knotsgek slotakkoord

vanavond in Nijmegen, De Vereeniging.

Voor de pauze speelde Raymond Delnoye daar de wereldpremière van en de hoog boven het orkest uit klinkende slotnoot moet al even ironisch zijn bedoeld als die constellatie van Ives.

Dat elftoonsakkoord komt aan het slot van een uiterst tonale, toegankelijke en meeslepende symfonie, gecomponeerd voordat Schönberg zijn twaalftoons-theorie uitvond. Ives kwam net een toontje tekort zogezegd en ook het publiek bleef donderdagavond in het Eindhovense Muziekcentrum Frits Philips verstoken van twaalftoonsmuziek, omdat de drie stukken uit Alban Bergs Lyrische Suite van het programma waren afgevoerd wegens te weinig voorbereidingstijd.

Niet dat het Brabants Orkest er zich met een jantje-van-leiden van afmaakte, want naast de wereldpremière speelde het de Ives-symfonie voor de eerste keer en was de Nederlandse première van Jan Vriends 'Ouverture. . .de origen volcánico' aan het programma toegevoegd.

In een half lege, maar wel zeer enthousiaste zaal begon Vis met een zeer fraaie vertolking van Stravinsky's 'Symphonies of Wind Instruments'. Een mooie opmaat tot het concert van Van den Booren, dat ter gelegenheid van de zestigste verjaardag van de componist zijn eerste uitvoering beleefde. Van den Booren, jarenlang trompettist in het Brabants Orkest, schreef het concert gedurende 1990-1991 voor Raymond Delnoye. Het is een werk dat niet hemelbestormend of vernieuwend is, maar diverterend, speelbaar en zeer genietbaar. Poulenc en Katsjatoerian kijken af en toe om de hoek mee, maar Van den Booren heeft ontegenzeglijk een eigen geluid.

De fluitist mag zich uitleven in chromatiek en in de laagste regionen van zijn instrument en moet vooral in het laatste deel over zeer snelle vingers en dito tong beschikken. Het best geslaagd klonken de middendelen: een echt scherzo, compleet met verrassende rusten, gekke loopjes en trillers en een wonderschoon adagio waarin Delnoye zich een waar meester toonde. De combinatie van de zangerige fluitsolo afgezet tegen bijvoorbeeld een opdringerige althobo en vier contrabassen werd prachtig uitgebuit. Delnoye liet een expressief vibrato in dit deel horen en riep steeds na een orkestrale climax perfecte ingetogenheid op.

De ouverture van Vriend bleek een spetterend stuk van het betere 'Star Wars'-soundtrack-genre, waarin met name koper en slagwerk overuren draaien.

De vier uitstekende, jonge hoornisten van het Brabants Orkest werden na afloop terecht door Vis in het zonnetje gezet. Vis zelf mocht zich ook op de borst kloppen voor een geweldige weergave van Ives' symfonie. Hij haalde uit deze orkestrale melting-pot goed gedoseerd de Amerikaanse volkswijsjes naar boven. In het tweede deel slaagde de kleine trom-muiterij (zoals die in Nielsens Vijfde symfonie) perfect en de dromerige sfeer van het Lento maestoso ontlaadde zich in een enerverend Allegro molto vivace.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden