Ives-ensemble brengt leuke concerten op zakformaat

AMSTERDAM - Hoe moet een groep jonge enthousiaste musici zich in de weelderige Nederlandse ensemble-cultuur handhaven? Met andere woorden, in een ander jargon, wat zijn de 'selling points', waarmee 'gescoord' kan worden? Het Ives-ensemble zocht het sinds zijn ontstaan in 1986 niet in spraakmakende solisten of dirigenten, maar in een projectmatige aanpak rond bepaalde composities. Vooral als bevlogen hoeder van het gedachtegoed van grote Amerikaanse componisten als Cage en Feldman speelde het Ives-ensemble zich meermaals in de kijker.

In de mini-serie 'Kammerkonzerte' die maandagavond in het Amsterdamse muziekcentrum De IJsbreker van start ging, koos het ensemble voor het eerst voor een andere invalshoek. Niet de componisten, maar de uitvoerende musici staan in deze tweedelige reeks centraal. Bij gebrek aan een boegbeeld - het Ives-ensemble werkt principieel zonder dirigent - nodigden de leden van het ensemble elkaar uit op de boegspriet plaats te nemen. De dertien vaste leden van de formatie soleren om beurten in een door hen gekozen 'Kammerkonzert'. Zo kwamen in deze eerste aflevering achtereenvolgens hobo, viool, klarinet, cello en klavecimbel aan de orde. In de achttiende eeuw speelde het 'Kammerkonzert' zich daadwerkelijk af in een kamer, namelijk die van een vorst. De twintigste eeuw laat een herleving van het genre zien in de kleinere concertzalen. Het klavecimbelconcert van Manuel de Falla uit de jaren twintig is exemplarisch: slechts door weinig instrumenten begeleid (fluit, hobo, klarinet en cello) ontstaat een heus driedelig concert op zakformaat. John Snijders - pianist en oprichter van het ensemble - speelde zijn aandeel behartenswaardig, maar pas in het laatste deel raakte de muziek doortrokken van de andalusische gloed, die De Falla bedoeld moet hebben.

Het Claremont Concerto van Gene Carl en het Hobo Kwintet van Christopher Fox bleken beide gebruik te maken van een strijkkwartet, dat de solerende blazer ondersteunde. Het grote kwalitatieve verschil tussen beide composities raakte daardoor benadrukt. Het minimalistische en oriëntaals gekleurde materiaal van het hobokwintetje stak schril af tegen de veel inventievere klarinetcompositie van Carl.

Voorafgaand aan een niet onaardige, maar wel wat gedateerde jaren-zestig-compositie van Michael von Biel, waarin de cello van Job ter Haar de hoofdrol speelde, kende het concert van maandagavond twee premières. Vooral deze maakten de avond tot een klein feestje.

Violiste Josje ter Haar bracht de première van 'Landschaft in Kanonform' van de Italiaan Fabio Nieder. Het met een rijk arsenaal aan toeters en bellen opgetuigde stuk - de pianist toeterde met twee claxons in het binnenwerk van de vleugel - beleefde een zeer nauwgezette uitvoering, rijk aan kleur en met overrompelende klankmomenten.

Als extra gastsolist trad de componist Ron Ford op. Hij bediende met verve het speeldoosje, dat centraal stond in zijn eigen compositie 'Promise' voor speeldoosje, vier strijkers en klarinet. De première van de kundig geconstrueerde en goed getimede compositie werkte binnen de programmering als een soort cartoon, die het fenomeen kamerconcert op de hak neemt, en vormde zo een vermakelijke aanvulling op deze eerste reeks mini-concerten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden