Italië wil antwoorden van VS over dood spion en ontvoering

De relatie tussen Italië en de VS is gespannen door twee schimmige dossiers: de dood vorig jaar van een Italiaanse geheim agent in Irak en de ontvoering in 2003 op klaarlichte dag van een Egyptische imam in Milaan.

Deze week beslist een Italiaanse rechtbank of een Amerikaanse soldaat kan worden vervolgd voor het doodschieten van geheim agent Nicola Calipari in Irak. Calipari bevrijdde in maart 2005 de journaliste Giuliana Sgrena uit handen van haar gijzelnemers. Op weg naar het vliegveld van Bagdad werd hun Toyota Corolla onder vuur genomen: Calipari wierp zich over Sgrena en ving een kogel op in zijn slaap.

Het Italiaanse openbaar ministerie zit al een tijd aan achter de Amerikaanse soldaat die de trekker overhaalde, Mario Lozano. Het onderzoek van de coalitietroepen wijst op Lozano, maar de Amerikanen gaven zijn identiteit pas prijs na twintig formele verzoeken. Lozano wordt nu vertegenwoordigd door een advocaat en zal naar alle waarschijnlijkheid niet zelf in Italië verschijnen.

Calipari’s werkgever, de Italiaanse geheime dienst, de Sismi, speelt ook een belangrijke rol bij een ander incident dat de betrekkingen tussen Rome en Washington vertroebelt. Op 17 februari 2003 ontvoerde de Amerikaanse CIA, naar later bleek met medewerking van de Sismi, in Milaan een Egyptische terreurverdachte, de imam Hassan Moestafa Ossama Nasr. Nasr, alias Aboe Omar, werd op klaarlichte dag van straat geplukt en naar een Amerikaanse basis in Aviano gebracht. Hierna vloog hij naar de basis Ramstein in Duitsland en nog dezelfde avond zat hij in een Egyptische gevangenis. Naar eigen zeggen is hij daar gemarteld.

Italië heeft tegen 26 Amerikanen arrestatiebevelen uitgevaardigd. Mocht een rechter het groene licht voor een proces geven, dan is dit een wereldprimeur: nog niet eerder stonden ergens uitvoerders van ’uitleveringen’ terecht, een van de meest omstreden onderdelen van de Amerikaanse oorlog tegen terreur.

Het werk van de Milanese magistraten is dan ook geprezen door de commissie van de Zwitserse ex-onderzoeksrechter Dick Marty, die in opdracht van de Raad van Europa de illegale CIA-vluchten onderzocht.

De Italianen richten de blik ook op wat er mis ging in eigen huis. Sismi-chef Nicolo Pollari accepteerde het verzoek van de verantwoordelijke CIA-man voor Italië, Jeff Castelli, om mee te werken aan de ontvoering, zeggen de onderzoeksrechters.

De regering van premier Prodi haalde deze maand de bezem door de Sismi en verving de hele top. De leiding van de dienst wankelde behalve door de Nasr-affaire al een tijd, onder meer door een afluisterschandaal waarbij 1200 politici, zakenlieden en sportsterren werden gevolgd.

Ook Pollari moest het veld ruimen. Net als zijn vertrouwensman bij de Sismi, Pio Pompa. Bij Pompa thuis werden afgelopen juli valse documenten gevonden waaruit moest blijken dat Prodi – op dat moment nog voorzitter van de Europese Commissie – instemde met de CIA-vluchten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden