Italië vaak gewaarschuwd, en toch niet voorbereid op beving

Analyse | Van een paradijs naar Dante's inferno in enkele uren. Hoe komt het dat aardbevingen in Italië zo vernietigend zijn?

Alle toeristen, Italiaanse en buitenlandse, zijn dol op de eeuwenoude dorpjes. De huizen zijn handmatig gemetseld en soms lijkt het zelfs of de stenen los op elkaar liggen. Precies daardoor storten ze makkelijk in. De beving was op een diepte van 'slechts' vier kilometer, waardoor de schokken destructiever uitwaaieren.

In de Middeleeuwen was er weinig kennis over aardbevingsbestendig bouwen. Maar toen in 1908 70.000 Sicilianen een zware beving in Messina niet overleefden, stond voor Italië vast dat het veel risico loopt door de natuurlijke ligging van het land. Waar een Amerikaanse stad als San Francisco al na de grote bevingsramp in 1906 de bouwregels aanpaste, deed Italië dat pas in 1970. Als excuus daarvoor kan gelden dat het land arm was en in de loop van de eeuw twee wereldoorlogen had te doorstaan.

Er zijn inmiddels wel anti-aardbevingseisen voor nieuwbouw. In hoeverre die worden nageleefd, is de vraag, omdat Italië een cultuur heeft waar het met de regels niet zo nauw wordt genomen. Er is veel illegale bouw en corruptie. Jongeren verlaten de dorpen op zoek naar werk, ouderen blijven achter zonder geld om de boel op te knappen. Velen verhuren hun huis aan toeristen. Een aardbeving is vaak niet de eerste prioriteit.

Italië heeft de grootste staatsschuld van Europa en kan niet eens de talloze beschermde monumenten afdoende restaureren, laat staan 'gewone' dorpjes. Bovendien: wie wil kijken naar zwaar verstevigde huizen? De attractie is nou juist dat ze er oud uitzien. Vergeleken met Californië of Japan lijkt de bouwkundige kennis ook niet aanwezig. In 1997 stortte de verstevigde basiliek van Assisi juist in doordat het gebruikte gewapende beton te zwaar bleek. Daarna werd de houding nog gemakzuchtiger: liever niet dan te veel ingrijpen.

Er vielen woensdag bijna 250 doden in Midden-Italië. Dat zal het gevoel van urgentie tijdelijk vergroten. Het stadje Norcia heeft de afgelopen decennia wel gebouwen verstevigd. Het stadje lag in het epicentrum van de beving maar heeft de aardschok redelijk doorstaan, aldus de voorzitter van de landelijke geologenraad. Natuurlijk kan er veel meer gedaan worden.

Een doelmatige instelling is op te weinig plaatsen te vinden. De regelmaat en de impact van bevingen in Italië vragen om een sterkere ramppreventie en burgerbescherming. Maar typerend lijkt dat het cultuurministerie trots is op het bestaan van een 'geavanceerd crisisnetwerk' dat ná een beving kunst gaat redden.

En dan moet de discussie over herstel nog beginnen. Na de laatste grote aardbeving, bij l'Aquila in 2009 - vergelijkbaar qua sterkte en aantal doden - duurde het drie jaar vóór dat van de grond kwam, door bureaucratie, geldgebrek, verdwenen fondsen en andere schandalen. De kathedraal wordt nu pas aangepakt, de hoop is dat die in 2019 af is. Zeven leden van de falende nationale risicopreventiecommissie kregen in 2012 celstraf, maar werden in hoger beroep vrijgesproken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden