Italië moet op zoek naar miljarden

Hof: Achterstallig pensioen toch betalen. Forse tegenvaller voor premier Renzi.

Het is een onverwachte tegenvaller en een gigantische hoofdbreker voor de Italiaanse premier Matteo Renzi. Het Constitutionele Hof heeft bepaald dat bijna 6 miljoen gepensioneerden toch achterstallig pensioen horen te krijgen. Net nu het einde van de drie jaar durende recessie in zicht lijkt en Renzi wat geld over had voor armoedebestrijding, moet zijn regering plotseling miljarden zien te vinden om gedupeerde gepensioneerden te compenseren. Dat bemoeilijkt de weg naar economisch herstel van Italië aanzienlijk.

Terug in de tijd. Het is eind 2011 en Italië dreigt failliet te gaan. De rente op staatsleningen is onhoudbaar hoog. Paniek in de eurozone. Econoom Mario Monti moet orde op zaken stellen. Hij wordt premier en begint te bezuinigen. Zijn zakenkabinet besluit onder meer om op pensioenen die hoger zijn dan 1400 euro bruto per maand in 2012 en 2013 geen inflatiecorrectie toe te passen. Daardoor zal Italië miljarden euro's besparen. Wanneer de minister van werk de maatregel aankondigt, barst zij publiekelijk in huilen uit, zo gevoelig ligt het.

Maar afgelopen 30 april heeft het Constitutionele Hof geoordeeld dat de maatregel 'onredelijk' is en moet worden teruggedraaid. Het vonnis is het gevolg van het feit dat een gepensioneerde supermarktmanager op Sicilië in 2013, op aandringen van zijn vakbond, naar de rechter is gestapt. Giuseppe Cardinale schat door de maatregel 125 euro per maand mis te zijn gelopen. "We gooiden een rotje en hebben een atoombom doen ontploffen", zegt de manager nu tevreden.

De gevolgen zijn enorm. Deze bezuiniging betreft zo'n 5,5 miljoen gepensioneerden. Die zouden ieder gemiddeld 1500 euro hebben misgelopen. Als de regering al die mensen nu en in de toekomst alsnog volledig moet compenseren, kost dat alles bij elkaar mogelijk 14 miljard euro. En die heeft premier Renzi uiteraard niet in de staatskas.

De staatsschuld van Italië is al gestegen naar 2,18 biljoen euro en het begrotingstekort voor dit jaar wordt geraamd op 2,6 procent. Als de regering alle gepensioneerden keurig vergoedt, wordt de 3 procent-grens van het bruto binnenlands product (bbp) overschreden en dat staat de EU niet toe.

Renzi is volgens ingewijden razend. Hem was niet verteld dat het Constitutionele Hof op het punt stond met zo'n ingrijpende uitspraak te komen. De premier zou een oplossing vooralsnog uit willen stellen omdat hij de grote massa aan gepensioneerde kiezers niet wil teleurstellen, zo vlak voor de regionale verkiezingen van 31 mei.

Maar Pier Carlo Padoan, minister van financiën, wil het probleem onder druk van Brussel snel van tafel hebben. Hij zou aan een graduele compensatie denken: mensen met pensioenen tussen de 1400 en 2000 euro zouden bijvoorbeeld geleidelijk aan alsnog 50 procent van de inflatiecorrectie krijgen, bij pensioenen van 2000 tot 2500 euro zou het om 35 procent gaan en bij die van 2500 tot 3000 euro om 25 procent. Pensioenen daarboven zouden niet worden aangepast.

Padoan wil het aantal jaren dat pensioenpremie is betaald ook laten meewegen. Maandag maakt hij naar verwachting bekend wat zijn aanpak is.

De vakbond van Giuseppe Cardinale op Sicilië heeft al aangekondigd eventueel naar de rechter te stappen. Want het niet corrigeren van alleen de hogere staatspensioenen zou illegaal zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden