Italië loopt uit de pas en schaadt euro

Rome kreeg deze week een fikse uitbrander van de Europese Commissie. Met Frankrijk, Duitsland en Portugal laat Italië de begrotingsdiscipline verslappen. Voor het eerst sinds 1993 lukt het niet om de overheidstekorten in de euro-zone terug te dringen, waarschuwde Brussel. Dat is geen goed nieuws voor de gezondheid van de Europese muntunie. Maar het ziet er niet naar uit dat Berlusconi zich daar heel veel van aantrekt.

Wilma van Meteren

AMSTERDAM - Opvallend fel waren de woorden van Europees commissaris Solbes (monetaire zaken) aan het adres van Rome. De Italiaanse plannen voor belastingverlaging en hogere uitgaven brengenhet plan van de regering om het begrotingstekort terug te dringen dit jaar naar 1 procent van het bbp concreet in gevaar. En dat doel van 1 procent was 'al opgetrokken'.

Zelf zijn premier Silvio Berlusconi en zijn ministers nog steeds aan het rekenen op hoeveel dat begrotingstekort precies zal uitkomen. Maar president Antonio Fazio van de Italiaanse centrale bank voorspelde deze week ,,dat het overheidstekort dat van vorig jaar aanzienlijk zal overschrijden''. De regering zelf heeft wel toegegeven dat ze dit jaar ruim 20 miljard gulden minder inkomsten zal ontvangen dan geschat door vertraging in de economische groei, te hoge uitgaven van de regionale autoriteiten en belastingverlagingen van de vorige regering.

Berlusconi legt de schuld voor dit gat bij zijn centrumlinkse voorganger. De problematische situatie rond de overheidsfinanciën heeft hem echter niet belet om afgelopen donderdag zijn eerste plannen voor belastingverlaging aan te kondigen, die het tijdens de verkiezingen beloofde 'economische wonder' moeten bewerkstelligen. Hij wil kortingen (tot 50 procent) geven aan bedrijven die hun winsten direct weer investeren.

Volgens Berlusconi kosten deze maatregelen de schatkist niets, omdat het geld weer terugkomt door de hogere economische groei en dus meer belastinginkomsten op termijn. Hij wil bovendien amnestie verlenen aan bedrijven die nu zwart werken. Als zij bovengronds komen, krijgen ze geen boetes en bovendien drie jaar lang korting op een belastingaanslag. Ook dit moet op termijn geld in het laatje brengen, dat nu door belastingontduiking aan de neus van de overheid voorbijgaat. Er zijn schattingen dat de zwarte economie goed is voor een kwart van het bruto binnenlands product. Maar niemand weet het precies. Berlusconi hoopt dat het boven water halen hiervan hem ruim 25 miljard gulden oplevert.

Het is waar dat een soortgelijke belastingmaatregel voor investerende bedrijven, eveneens vernoemd naar minister van economische zaken Tremonti die toen ook in het kortlevende kabinet-Berlusconi zat, zorgde voor een kleine economische opleving. Maar volgens sommige economen, die wat pessimistischer zijn, kan de belastingkorting de schatkist ook drie tot acht miljard euro gaan kosten. En dat in een tijd dat de Italiaanse regering juist zou moeten bezuinigingen om aan zijn Europese verplichtingen te voldoen.

Waarschuwingen zijn er alom, bijvoorbeeld van de Duitser Welteke, bestuurslid van de Europese Centrale Bank. Hij verklaarde deze week dat de risico's van een lagere economische groei in Europa groter zijn geworden door de ontwikkelingen in de Verenigde Staten en Japan. De ruimte voor belastingverlagingen in de euro-landen is daarom buitengewoon klein, willen ze aan de eisen van de Europese Economische en Monetaire Unie blijven voldoen, zei hij. Italië is al niet de beste leerling in de Europese klas. Het land heeft met 110 procent van het bbp, de grootste staatsschuld van alle EU-lidstaten. De werkloosheid is hoog, binnen de groep van zeven rijke landen (G7) zelfs het hoogst. En de economische groei, hoewel die het eerste kwartaal aardig was, lag de afgelopen vijf jaar onder het Europese gemiddelde .

Berlusconi gaat uit van een economische groei dit jaar van 2,5 procent. De Italiaanse werkgeversorganisatie Confindustria heeft echter haar prognose onlangs verlaagd van 2,5 naar 2,2 procent en sommige economen denken dat de groei nog lager zal uitkomen, op 2,1 procent. Een lagere groei maakt de manoeuvreerruimte nog kleiner. Berlusconi zal zijn andere verkiezingsbeloftes, zoals belastingverlaging voor alle Italianen en het optrekken van minimumpensioenen voorlopig in de ijskast moeten zetten totdat de nu aangekondigde maatregelen inderdaad geld opleveren. Hij ontkomt er bovendien niet aan om het mes te zetten in de overheidsuitgaven en het pensioenstelsel. De financiering van de oude dag is met het huidige tempo van vergrijzing het grootste economische probleem dat op zijn bord ligt. Bij een poging tot hervorming is zijn vorige regering al gestruikeld. Zijn toenmalige kabinet kon net de zeven maanden volmaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden