Italië laat tekort verder oplopen

De Italiaanse premier Giuseppe Conte te midden van Luigi Di Maio (l) van de Vijfsterrenbeweging en Matteo Salvini (r) van de Lega in juni bij de stemming over het regeerakkoord. Beeld AFP

De Italiaanse coalitie heeft de begroting rond. Het is vooral de eigen politieke agenda die erin doorklinkt.

Het was feest, in de kleine uurtjes van donderdagnacht, bij de parlementsleden en ministers van regeringspartij Vijfsterrenbeweging. Ze stonden voor het parlement in hartje Rome te klappen en met vlaggen te zwaaien. De partij heeft na lang touwtrekken voor elkaar gekregen dat Italië de komende jaren niet bezuinigt, maar tientallen miljarden extra gaat uitgeven.

Het kabinet moest deze week met de grote lijnen van de begroting voor 2019 komen en heeft besloten dat het begrotingstekort hoger wordt dan de Europese Commissie wenst: terwijl Brussel 1,8 procent zo'n beetje als bovengrens had gesteld, gaat de regering het tekort naar 2,4 procent laten oplopen. Dat betekent dat Italië geld gaat uitgeven dat het niet heeft - het land zit tot zijn nek in de schulden.

Uitkering

Maar de populistische regering, vier maanden geleden aan de macht gekomen, vindt dat geen bezwaar. Integendeel. Voorspeld wordt dat de economie volgend jaar met een magere 1 procent zal groeien, maar Luigi Di Maio, vicepremier en leider van de Vijfsterrenbeweging, is ervan overtuigd dat die juist een verrassend grote vlucht zal nemen en dat de staatsschuld ten opzichte van het bruto binnenlands product dan vanzelf daalt. Opgetogen zegt hij: "Het is ons gelukt: dit is een begroting van het volk".

Ook de eurosceptische Matteo Salvini, vicepremier en leider van coalitiegenoot Lega, zegt heel tevreden te zijn met de begrotingsplannen. In de onderhandelingen daarover ging het er de afgelopen weken hard aan toe. De Vijfsterrenbeweging stond erop dat er volgend jaar minstens tien miljard euro wordt uitgegeven aan het zogenaamde 'burgerinkomen' van 780 euro, een soort uitkering voor werklozen en mensen met een heel klein pensioen. Dat was namelijk een van de belangrijkste verkiezingsbeloftes van de partij.

Daarnaast heeft de Vijfsterrenbeweging bedongen dat de pensioenleeftijd voor een deel van de oudere Italianen weer omlaag gaat, naar 62 jaar. Dat wilde ook de Lega, die bovendien een belastingverlaging eiste omdat het de kiezers een 'vlaktaks' heeft beloofd.

De Lega is tijdens de begrotingsgesprekken op een aantal punten gezwicht voor de Vijfsterrenbeweging. Die is in het parlement de grootste en zou met een regeringscrisis hebben gedreigd. De economen van de Lega wilden eigenlijk voorzichtiger te werk gaan en zijn ook geen fan van het burgerinkomen. Maar Salvini heeft Di Maio uiteindelijk zijn zin gegeven, waarschijnlijk omdat Di Maio hém ook zonder al te veel tegenstribbelen in zijn omstreden anti-immigratiebeleid is gevolgd.

Nieuwe verkiezingen

Critici in Italië wijzen op de snelheid waarmee de twee regeringspartijen - die na een lastige verkiezingsuitslag in maart tot elkaar waren veroordeeld - beginnen met het inlossen van hun beloftes. De regering had dat ook geleidelijk kunnen doen, uitgesmeerd over vijf jaar. Veel politiek commentatoren zien er het bewijs in dat de regering niet verwacht lang te zullen aanblijven: de Lega en Vijfsterrenbeweging willen kennelijk snel scoren, omdat ze denken volgend jaar alweer verkiezingscampagne te moeten voeren.

De begrotingsonderhandelingen hebben de positie van minister van financiën Giovanni Tria verzwakt. Tria zag het burgerinkomen samen met de belastingverlaging én de verlaging van de pensioenleeftijd niet zitten. Volgens hem kan Italië zich zulke miljardenuitgaven gekoppeld aan minder inkomsten door de belastingverlaging niet veroorloven. Tria weigerde in eerste instantie dan ook te tekenen voor het tekort van 2,4 procent.

Maar Tria is partijloos en heeft geen machtsbasis. De econoom is in de gauwigheid aangesteld tijdens de moeizame formatie in mei. Di Maio zou hem onder druk gezet hebben met de stelling: 'Ik vertegenwoordig elf miljoen Italianen'. Na stevig armpje drukken heeft Tria zijn verzet opgegeven. Volgens Italiaanse media had Tria deze week zelfs willen aftreden, maar om binnen- en buitenlandse investeerders niet ongeruster te maken dan nodig, heeft hij dat niet gedaan.

Slecht ontvangen

In de eurozone mag het begrotingstekort ten opzichte van het bruto binnenlands product hooguit 3 procent zijn. De 2.4 procent waar de Italianen nu op mikken, is dus binnen de grenzen. Toch wordt Brussel ermee uitgedaagd, omdat alle eurolanden hun tekorten en staatsschulden zouden moeten reduceren in plaats van laten oplopen.

Pierre Moscovici, eurocommissaris economische zaken, bleek niet blij met de Italiaanse koers: "Ik wil de Italiaanse autoriteiten één ding zeggen: regels moeten nageleefd. Niet voor ons, maar voor henzelf. Wanneer een land meer schulden krijgt, wordt het armer. Uiteindelijk betaalt het volk."

Italiaanse banken betaalden gisteren al: ze verloren flink aan beurswaarde. Investeerders dumpten aandelen omdat banken honderden miljarden aan Italiaanse staatsobligaties hebben, wat nu riskanter is.

Lees ook:

Italiaanse regering neemt nieuwe maatregelen tegen immigranten, tot groot genoegen van haar aanhang

De populistische regering van Italië neemt nieuwe maatregelen tegen immigratie. De katholieke kerk in Italië is ongerust, net als mensenrechten- en hulporganisatie die zich ontfermen over migranten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden