Italië keert zich na het brugdrama af van hun 'sociale' familie Benetton

Technici onderzoeken de stabiliteit van de overgebleven brugdelen.Beeld EPA

Ze hadden een kleurrijk populair bedrijf met een sociaal imago. Nu krijgt de Italiaanse familie Benetton de schuld van de ramp met de brug.

Een halve eeuw lang hebben de Benettons hun zakenimperium kunnen uitbouwen zonder al te veel aandacht op zichzelf te vestigen, maar plotseling staat de Italiaanse familie vol in de schijnwerpers. Want de Benettons - een zus en twee broers - zijn de grootaandeelhouders van Autostrade per l'Italia, het bedrijf dat het stuk snelweg met de ingestorte brug in Genua beheerde.

Op 14 augustus vielen daar 43 mensen hun dood tegemoet. 'Jullie enige kleur is het rood van het bloed van de slachtoffers', kalkte een extreem-rechtse beweging deze week op twee Benettonwinkels. Ook de Italiaanse regering gaat er hard in en spaart de miljardairsfamilie niet.

Alle Italianen kennen de naam Benetton van de kleurige truien en T-shirts waar ze er allemaal ooit wel eentje van hebben gekocht. Truien vormden de basis van het familiefortuin: in 1965 begon Luciano ze in een winkeltje bij Treviso, bij Venetië, te verkopen. Ze werden gemaakt door zijn jongere zus Giuliana. De kleine winkel groeide uit tot de wereldwijd bekende keten United Colors of Benetton.

Maar lang niet alle Italianen weten dat die modezaken voor het zakenimperium niet zo belangrijk meer zijn. Sterker nog, ze leden vorig jaar zelfs verlies. Verreweg de meeste inkomsten halen de Benettons tegenwoordig uit andere sectoren.

Opgekocht

Want toen de Italiaanse overheid eind jaren negentig van alles ging privatiseren, begonnen de Benettons van alles te kopen: ze namen treinstations over, en Autostrade per l'Italia dat nu 3000 kilometer snelweg in Italië beheert. Ze werden de uitbaters van de Romeinse vliegvelden Ciampino en Fiumicino.

De familie investeerde 1,5 miljard euro in onroerend goed en kocht de Autogrill-wegrestaurants, waar je als automobilist op de Italiaanse snelwegen niet omheen kunt omdat er nauwelijks nog andere wegrestaurants zijn. Ook een Spaans telecombedrijf werd overgenomen.

Het zijn met name de pr-man Luciano Benetton (83) en zijn financieel scherpe broer Gilberto (77) die zich met uitgekiende internationale diversificatie hebben beziggehouden. De vorige maand overleden broer Carlo was meer van de praktische productie en zus Giuliana van de mode. De familie is bewust steeds minder afhankelijk van de krimpende Italiaanse economie geworden en heeft al haar bedrijven ondergebracht in Edizione Holding, dat vorig jaar een omzet van 12 miljard euro draaide.

Gilberto Benetton (l) en broer Luciano

Edizione is met 30 procent de belangrijkste aandeelhouder van het beursgenoteerde Atlantia, dat het moederbedrijf van Autostrade per l'Italia is en ook snelwegen in Zuid-Amerika, Spanje en Frankrijk beheert. Het bedrijf maakte vorig jaar 1,2 miljard winst. Bij Atlantia liepen de zaken op rolletjes tot die rampzalige regenachtige dinsdag, vorige week, in Genua. Sindsdien is de koers met bijna 30 procent gekelderd.

Geslagen hond

Het drama in Genua doet de familie niet alleen financieel veel pijn, ook haar imago van sociale betrokkenheid krijgt een klap. Dat imago hebben de Benettons langzaam opgebouwd door middel van onder andere hun reclame-uitingen, waarin United Colors het vaak opnam voor de underdog. Huisfotograaf Oliviero Toscani liet er een aidspatiënt in figureren, iemand met anorexia of migranten op een rubberboot.

Maar nu zijn de Benettons zélf de geslagen hond. De rechts-nationalistische Lega en de populistische Vijfsterrenbeweging, die samen de regering vormen, breken dat linksige, sociaal-geëngageerde imago af. Die inhalige familie keert weliswaar lekker dividend uit, maar stopt te weinig geld in het onderhoud van de wegen, met tientallen doden tot gevolg, zo luidt de boodschap van het kabinet.

Beroerde communicatie

De regering heeft Autostrade per l'Italia en de Benettons onmiddellijk schuldig bevonden en overweegt de concessie in te trekken of zich in te kopen bij het bedrijf voor meer controle op de bedrijfsvoering. Afgaande op het applaus dat afgelopen zaterdag bij de staatsbegrafenis klonk toen de premier en vicepremiers binnenkwamen, hebben ze de Italianen op hun hand.

Deskundigen zeggen in de Italiaanse media dat de communicatie die altijd zo onderscheidend was, nu beroerd is. Pas twee dagen na het instorten van de brug lieten onbekende managers van Autostrade afstandelijk weten dat het bedrijf 500 miljoen euro beschikbaar stelt voor de nabestaanden van de slachtoffers en de bouw van een nieuwe brug.

Excuses bleven uit. De snelweguitbater zegt de brug altijd goed te hebben onderhouden. Pas op de dag van de staatsbegrafenis, vier dagen na de ramp, kwam er een verklaring van de familie Benetton zelf waarin ze zeggen mee te leven met alle getroffenen.

Naast een ijzersterke verdediging door advocaten van hun zakenbelangen zullen de Benettons nu ook een charmeoffensief nodig hebben. De krant La Stampa schrijft in een commentaar: 'De vertrouwensband tussen de consumenten en de Benettons is gebroken. Het zal een hele onderneming zijn om vertrouwen terug te winnen.'

Lees ook: De familie Benetton, die verdiende aan de ingestorte brug in Genua, is nu de gebeten hond

Het instorten van de Morandi-brug in Genua heeft ook op de Italiaanse effectenbeurs gevolgen gehad. Aandelen van Atlantia S.p.A, het bedrijf dat grofweg de helft van de Italiaanse snelwegen beheert waaronder de A10 bij Genua én de ingestorte brug, werden in anderhalve dag tijd een kwart minder waard.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden