Italië is nu tegen de Adriatische gasleiding die de dominante positie van Rusland verzwakt

Protesten in Melendugno, in maart 2017. Monumentale olijfbomen moeten er wijken voor de nieuwe gasleiding. Beeld ANP

De populistische Italiaanse regering dreigt het contract voor de aanleg van een nieuwe internationale gaspijp, die in Italië aan land moet komen, op te zeggen.

Binnen het internationale consortium van gasbedrijven dat de 878 kilometer lange Trans Adriatic Pipeline (TAP) aan het aanleggen is, maken ze zich zorgen. Want de regering in Rome zou kunnen besluiten om de bouw van de laatste acht kilometer gasleiding in Italiaanse bodem alsnog niet toe te staan. De Vijfsterrenbeweging, die sinds juni in die regering zit, huist namelijk fanatieke tegenstanders van het project. Rome overweegt om het contract dat de vorige Italiaanse regering met het TAP-consortium heeft gesloten te verscheuren.

De Vijfsterrenbeweging heeft zich de laatste jaren vaker gekeerd tegen grote infrastructurele projecten. Zij keerde zich ook tegen de aanleg van een nieuwe 72 kilometer lange snelweg langs Genua, La Gronda genaamd. Nu de brug over Genua is ingestort, is dat verzet van de Vijfsterrenbeweging in een ander licht komen te staan, want in en om Genua wordt een jarenlang verkeersinfarct voorspeld.

De gaspijp TAP is ook zo'n project waar de Vijfsterrenbeweging fel tegen is. Het gaat om het laatste stuk van de zogenoemde Southern Gas Corridor, die gas vanuit Azerbeidzjan via Turkije, Griekenland, Albanië en de Adriatische Zee naar de Europese Unie moet brengen. De aandeelhouders ervan zijn zes energiebedrijven uit België, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Spanje en Azerbeidzjan. Het project van circa 4,5 miljard euro wordt mede door de EU gefinancierd, onder andere om minder afhankelijk van Russisch gas te worden. Ook de Verenigde Staten vinden de TAP van groot strategisch belang omdat die de dominante energie-positie van Rusland - niet bepaald de beste vriend van de EU en de VS -verzwakt.

Maar daar hebben ze in Melendugno, onderin de hak van de Italiaanse laars, geen boodschap aan. In dit kustplaatsje moet de gasleiding aan land komen. Melendugno ligt in een bijzonder mooi stukje Italië, met schitterende zandstranden. De eeuwenoude olijfbomen zijn er Unesco-werelderfgoed.

Verzet

Ze verzetten zich hier al jaren tegen de TAP door middel van manifestaties en rechtszaken, en het uitschelden van TAP-personeel dat de aanleg aan het voorbereiden is. In Melendugno en de wijde omgeving zijn ze bang dat toeristen zullen wegblijven, en ze vinden het onveilig om een leiding vol ontvlambaar gas op tien meter diepte onder hun voeten te hebben. Ze willen dat de TAP noordelijker, bij industriestad Brindisi, aan land komt.

De Vijfsterrenbeweging heeft het verzet in het Italiaanse zuiden altijd actief gesteund. De partij is fan van duurzame energie en wil dat Italië in 2050 geen fossiele brandstoffen meer gebruikt. Beppe Grillo, de oprichter van de Vijfsterrenbeweging, noemde de TAP 'zinloos'. Bij de parlementsverkiezingen in maart stemde de bevolking hier massaal op die partij.

Beeld Sander Soewargana

Nu de Vijfsterrenbeweging de landelijke macht in handen heeft, verwachten haar kiezers dan ook dat de regering de ligging van de TAP ter discussie stelt. Maar Italië zou zelfs kunnen besluiten om de hele gasleiding niet meer te willen.

De partij heeft in het verleden vaak genoeg 'no' tegen de TAP gezegd. De Italiaanse Vijfsterren-minister van milieu verklaarde onlangs tegenover persbureau Reuters dat het project 'vandaag de dag zinloos lijkt vanwege ons energiebeleid en de dalende vraag naar gas'. Een andere Vijfsterren-minister, die zich specifiek met Zuid-Italië bezighoudt, noemt de gasleiding 'een onnodig gevaar voor het milieu' omdat Italië al voldoende andere gasleveranciers heeft. Bovendien is de Vijfsterrenbeweging voor een vriendelijkere omgang met Rusland.

Het TAP-consortium, Brussel, de VS en Azerbeidzjan staan daarom nu op scherp. Een verplaatsing van de gasleiding zorgt voor extra kosten en vertraging - het is de bedoeling dat het gas in 2020 gaat stromen. Afstel zou een bom onder het hele project leggen. Van alle kanten wordt er nu keihard druk op Rome uitgeoefend. De Amerikaanse president besprak het dossier met de Italiaanse premier, die hem vorige maand in Washington bezocht.

Als de Vijfsterrenbeweging nu toch 'sì' tegen de TAP zegt, zullen haar kiezers zwaar teleurgesteld zijn. Desondanks gokken Italiaanse media erop dat het kabinet, met daarin coalitiepartner Lega, die wél voorstander is, zijn verzet zal staken vanwege alle internationale belangen. Bovendien heeft de regering geschat dat afstel of uitstel Italië, dat al blut is, minstens 15 miljard euro aan boetes en schadevergoedingen gaat kosten.

Lees ook:

Dankzij Azerbeidzjan wordt Europa straks minder afhankelijk van gas uit Rusland

Een nieuwe pijplijn brengt het gas van Bakoe naar West-Turkije. Nu is het wachten op de Italiaanse aansluiting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden