Italianen zien Berlusconi wel zitten

Italië gaat volgende week zondag naar de stembus. Silvio Berlusconi doet alsof hij de verkiezingszege al op zak heeft, nog voor 13 mei presenteert hij zijn beoogde kabinet. Links put hoop uit de laatste opiniepeilingen, die wijzen op een succesvolle inhaalrace.

AMSTERDAM - Met de zelfverzekerdheid van de geboren winnaar voert Berlusconi campagne. Kan de man anders? Met zijn zakenimperium Fininvest heeft hij het geschopt tot rijkste man van Italië: 30 miljard gulden waard. Hij is raadslid van Milaan, parlementariër in Rome én Brussel, lid van de Raad van Europa, en voetbalclub-eigenaar. Kortom: Een Kampioen.

Dat hebben de Italianen zelf kunnen lezen in de glossy 'Een Italiaanse geschiedenis', die zijn 'partij' Club Forza Italia vorige week ongegeneerd in hun brievenbussen liet glijden. Een waar epos, door de 65-jarige presidente zelf vertelt, en gelardeerd met 'familie en voetbal': dat wat de Italiaan het meest beroert.

In zijn jongste uitgave brandt het Britse blad The Economist hem volledig af. Geen enkele zichzelf respecterende democratie zou iemand tot premier kiezen die verdacht wordt van zoveel smerige zaakjes: witwassen, betrokkenheid bij moord, banden met de maffia, kapitaalvlucht en omkoping van politici, rechters en belastinginspecteurs. 'Leugens', zegt Berlusconi, en dat is begrijpelijk: hij is volledig ongeschikt dit land te leiden, concludeert het blad.

Maar daar denken ze in Italië anders over. Het publiek is verveeld door de al jaren voortslepende reeks van strafzaken tegen de magnaat/politicus, en/of gelooft zijn verhaal dat hij slachtoffer is -van links. Er is geen betere voor de hoogste post, vindt een meerderheid. In peilingen verslaat hij de voorman van centrum-links, Francesco Rutelli (46), dik als meest geschikte premier (56 tegen 44 procent). En zijn coalitie 'Huis van de Vrijheden' staat 4 procentpunten voor op links. Maar: ruim een kwart van de kiezers heeft zijn stem nog niet bepaald, én centrumlinks is 5 procentpunten ingelopen.

Hij was al eens premier, in 1994. Daar kwam na zeven maanden een einde aan door 'een staatsgreep van justitie', zoals hij het zelf noemt. In werkelijkheid was het Umberto Bossi, van de Lega Nord, die de stop uit het kabinet trok door op te stappen. Berlusconi treedt niettemin met diezelfde Bossi aan in de verkiezingsstrijd. De Noord-Italiaan wordt, net als de andere coalitiegenoot, Gianfranco Fini van de Alleanza Nazionale, vice-premier in zijn kabinet. Zo denkt Berlusconi te voorkomen dat andermaal vanuit de provincie een coup tegen hem wordt gepleegd.

Dat Il Cavaliere opnieuw een kans krijgt, heeft centrum-links in Italië vooral aan zichzelf te danken. Na de historische overwinning in 1996 trad Romano Prodi aan met de Clinton-achtige belofte van 'verandering'. Maar behalve toetreding tot de eurozone bleef die beperkt. Op economisch terrein deed links het niet slecht maar ook niet goed vergeleken met de rest van Europa.

Na Prodi's val in 1998 verviel de brede 'Olijf-coalitie' onder Massimo D'Alema in onderling geruzie over prioriteiten en verdeling van de koek. Elke partij wenste de achterban te bevredigen. Dat vestigde bij de kiezer het beeld van een versplinterd leiderschap, onmachtig om knopen door te hakken. De gematigde Giuliano Amato, het laatste jaar kapitein, lukte het niet meer het zwabberende centrum-linkse schip op vaste koers te brengen.

Het klimaat waarin de verkiezingsstrijd zich nu afspeelt, is hard. Berlusconi speelt de oude troefkaart van 'het linkse gevaar'. Hij zegde een massabijeenkomst in Rome af wegens 'doodsbedreigingen aan zijn adres'. Toen links vroeg waarom hij niet naar de politie stapte, bleef het stil. Maar de 'bewijzen' lagen vorige week opeens op de Romeinse straten: pamfletten van de Rode Brigades, die eind jaren zeventig -met rechts-extremisten- Italië terroriseerden. En er dook een postpakketje op met daarin een kogel, nu ja: een losse flodder, geadresseerd aan... Silvio Berlusconi.

De Olijf van Rutelli beticht rechts van een 'haatcampagne', en benadrukt, in huisstijl, 'vrede'. Maar de 'ongeschiktheidsverklaring' van The Economist werd natuurlijk meteen als munitie tegen Berlusconi gebruikt: Europa wil je niet. De Olijf probeert eenheid te demonstreren. Dat komt wat laat, maar de inhaalslag in de peilingen zorgt voor optimisme bij links: misschien laat 'fatsoenlijk Italië' zich toch nog gelden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden