Italiaanse schrijvers over 'hun' stad

Gênante scène in een

Naast het overbekende 'Belpaese' ('mooi land') wordt Italië ook vaak 'Land van duizend steden' genoemd. De 'duizend steden' staan voor de enorme fragmentatie en diversiteit die het schiereiland van oudsher kenmerken.

Omdat een duidelijk politiek machtscentrum ontbreekt, vormden Italiaanse stadjes en steden al in de Middeleeuwen hun eigen culturele identiteit, die ze met hand en tand verdedigden. Tegenover het exotische, multiculturele hof van Hohenstaufen-keizer Frederik II (1200-1250) in Palermo stonden de welvarende 'democratisch- republikeinse' stadstaten van Midden- en Noord-Italië, wier kooplieden en bankiers zich lieten gelden tot in de uithoeken van Europa; tegenover het weelderige Rome van pausen en patriciërs stond het 'oosterse' Venetië. In de Renaissance bepaalden machtige families en alleenheersers het stadsbeeld: de De Medici's in Florence, de Sforza's en Visconti's in Milaan, de Este's in Ferrara, de Montefeltro's in Urbino, om alleen maar de bekendste te noemen.

De bloemlezing 'Italiaanse auteurs en hun stad' sluit op het eerste gezicht naadloos aan bij die diversiteit. Maar de hedendaagse auteurs schrijven niet alleen over hun eigen (geboorte)steden, de opzet is vrijer: de beschreven steden hebben een speciale betekenis voor de auteurs. Zo komt hun verteltalent goed tot zijn recht en krijgen we toch het gevoel telkens even in een andere Italiaanse stad te vertoeven.

Tegelijkertijd beseffen we hoe globalisering en immigratie zelfs de meest iconische Italiaanse steden ingrijpend, soms verwoestend hebben veranderd. Daarbij ontkomen ze niet aan wat een van de auteurs noemt 'de obsceniteit van het huidige Italië'. Verschillende van de beste verhalen zetten het ingeroeste, romantisch- toeristische beeld van sommige van deze Italiaanse steden onder spanning. Zo gebruikt Perissinotto de industriële en commerciële metropool Turijn als nachtelijke achtergrond voor een speels verhaal rond een lesbische coming out met een curieus sushi-ritueel als katalysator.

Roberto Ferrucci begint weliswaar over een huizenjacht in het barokke, overweldigende Venetië, met fantasieën over het wonen in schitterende paleizen op sprookjesachtige plekjes van de stad, maar alles eindigt met een gênante scène in een waterbus.

Aurelio Picca's tekst speelt in het wonderschone Renaissance-stadje Urbino, maar is eigenlijk meer een bespiegeling over de mysterieuze moord op een conciërge van het studentencomplex buiten de muren. De moord bleef onopgelost en het slachtoffer bleef zonder naam, ook al sleepte zij zich op klaarlichte dag en zwaargewond voort tot aan Federico da Montefeltro's Palazzo Ducale, de binnenstad bedekkend met een tapijt van bloeddruppels.

Giorgio Vasta vertelt hoe hij en zijn vriendin in Palermo voor het eerst in hun leven eindelijk een appartement huurden: in het oude, epische centrum met zijn "kapotte, misvormde straten vol insecten, van onder en van boven en van binnen stukgebeten, zwarte straten met dierenbloed op de keien onder de kramen, rauwe stemmen, vol as, zwarte, onverstaanbare woorden", waar mensen geen gezicht hebben maar 'een kop'. Tot overmaat van ramp laat een stel inbrekers deze dierbare eerste woning geen minuut met rust, maar het avontuur heeft vooral een bittere nasmaak door de onverwachte dood van een vriend.

En er is nog zoveel meer te beleven in deze bundel. Nicola Lagioia - die zich eerder ontpopte als boeiend chroniqueur van de jaren tachtig - vertelt compact en aanstekelijk over hoe zijn geboortestad Bari in zijn afwezigheid binnen tien jaar ingrijpend veranderde. De Calabrese auteur Carmine Abate, die als zoon van emigranten in Hamburg woonde en werkte, schrijft een aandoenlijk verhaal over tegenstellingen tussen thuisblijvers en emigranten en over de eeuwige kansloosheid van het arme zuiden waar 'praten niks kost' en de dromen over een betere toekomst altijd moeten zwichten voor corruptie en criminaliteit.

De kleine uitgeverij achter dit project, Serena Libri, verwierf in korte tijd een Italiaans fonds met een aantrekkelijke mengeling van moderne klassieken als Gadda en Sciascia, eigen ontdekkingen en populaire detectives en thrillers. Deze nieuwe publicatie, die maar liefst twintig Italiaanse auteurs (en evenveel vertalers!) bijeenbrengt, bewijst de meerwaarde van de gespecialiseerde uitgeverij.

De stedenverzamelaar. Italiaanse auteurs en hun stad. Serena Libri, Amsterdam; 306 blz. € 22,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden