Italiaanse regering komt terug van geldsmijterij

Minister van arbeid Luigi Di Maio (links) overlegt in juni met minister van binnenlandse zaken Matteo Salvini. Beeld Reuters
Minister van arbeid Luigi Di Maio (links) overlegt in juni met minister van binnenlandse zaken Matteo Salvini.Beeld Reuters

De Italiaanse regeringspartijen hadden lang een grote mond, maar binden in nu hun eerste begroting vorm moet krijgen. Rome gaat een aantal maatregelen die tientallen miljarden zouden kosten, afzwakken en uitsmeren over meerdere jaren.

Pauline Valkenet

Van de gevreesde geldsmijterij lijken de regerende Italiaanse anti-establishment partij Vijfsterrenbeweging en de nationalistische Lega, nu hun eerste begroting gemaakt moet worden, terug te komen. Zij hadden tijdens het smeden van hun coalitie allerlei miljarden-verslindende beloftes gedaan. Partijleiders Luigi Di Maio en Matteo Salvini zeiden 'basta!' tegen het eindeloos bezuinigen.

De hele zomer hebben de twee politici, die nu allebei vicepremier zijn, die lijn bevestigd. Wanneer ze het over de begroting voor 2019 hadden, zeiden ze dingen als: 'Wij laten het begrotingstekort gerust oplopen tot meer dan 3 procent als we de Italianen daarmee weer laten glimlachen'. Op die manier maakten ze de ongerustheid alleen maar groter, omdat het begrotingstekort van een EU-lidstaat niet groter dan 3 procent van het bruto binnenlands product mag zijn en Italië extra fragiel is vanwege zijn enorme staatsschuld.

Begroting

Deze week was het dan zover: premier Giuseppe Conte, zijn twee vicepremiers en minister van financiën Giovanni Tria kwamen bijeen om de begroting, die in oktober af moet zijn, vorm te geven. Er werd vuurwerk verwacht, tussen de partijloze Tria die onder de 1,5 procent wil blijven, en Di Maio en Salvini die juist níet zuinig willen zijn.

Ondertussen was de rente op de Italiaanse tienjarige staatsleningen - een graadmeter van het vertrouwen van de kopers van die obligaties in de Italiaanse overheidsfinanciën - de afgelopen weken opgelopen tot meer dan 3 procent, wat duidt op onzekerheid en wantrouwen in de financiële markten.
Maar Di Maio en Salvini bleken ineens te hebben ingebonden. Salvini zei tegen zakenkrant IlSole24Ore: "Onze begroting zal serieus zijn. Als we lang willen regeren, kunnen we de financiën niet opblazen." Di Maio volgde met een verrassend statement: "Het zal een moedige begroting zijn, die de Europese fiscale regels respecteert". Waarop de rente op de staatsleningen begon te dalen.

Voor zover nu bekend gaat de regering een paar maatregelen, die tientallen miljarden zouden kosten, afzwakken en bovendien uitsmeren over meerdere jaren. Het gaat dan vooral om de invoering van het zogenaamde 'burgerinkomen' van 780 euro per maand - hét stokpaardje van de Vijfsterrenbeweging - en de vlaktaks van 15 procent, waar de Lega op hamert. Het zou heel goed kunnen dat maar een beperkte groep werklozen dat basisinkomen krijgt en voorlopig alleen de kleinste bedrijfjes in 2019 hun belastingtarief naar 15 procent zien dalen. Salvini geeft tegen de zakenkrant toe: "Het is duidelijk dat we niet alles onmiddellijk gaan doen."

Nerveus

Het lijkt erop dat Tria en Conte, en mogelijk ook president Sergio Mattarella, de vicepremiers hebben weten te matigen. Wellicht werden de twee - ondanks hun stoere taal - ook wat nerveus van de oplopende rente en het oordeel van ratingbureau Fitch Ratings, dat de kredietwaardigheid voor Italië vorige week veranderde van 'stabiel' naar 'negatief'.

Dat betekent niet dat Brussel, investeerders en andere belanghebbenden nu gerustgesteld zijn. Die willen de begroting eerst zwart op wit zien staan. EU-commissaris Frans Timmermans zei donderdag tegen dagblad La Stampa: "Het is goed om nu te horen dat de regering zich aan de afspraken zal houden. Maar ik heb de afgelopen weken diverse andere uitspraken gehoord. We moeten wachten tot de begroting rond is."

Lees ook: Het Italiaanse regeerakkoord is af: veel dure, populistische plannen (mei 2018)

Na dagenlang onderhandelen presenteerden de Vijfsterrenbeweging en de Lega in mei hun regeerakkoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden