Italiaanse meester van de film met una vita particolare

Twee jaar geleden vertoonde het filmfestival van Venetië de film 'Hoe vreemd om Federico genoemd te worden', een hommage van regisseur Ettore Scola aan zijn vriend Federico Fellini. De dinsdagavond op 84-jarige leeftijd in Rome overleden Scola werd - sinds de dood van Antonioni in 2007 - beschouwd als de laatste van de grote Italiaanse avantgarde-regisseurs.

Net als Fellini begon hij bij het fameuze satirische tijdschrift Marcus Aurelius. Beiden schreven er teksten en maakten cartoons, hoewel Scola pas negen was toen Fellini er begon. In 1947 leerden ze elkaar kennen. Eerst op de redactie, later op de pleinen en boulevards toen Scola vaste passagier werd tijdens Fellini's door slapeloosheid ingegeven nachtelijke autoritten door Rome. Het was dankzij Fellini dat Scola in de filmwereld belandde.

Scola begon als scenarioschrijver maar zou als regisseur vanaf 1964 ruim veertig films regisseren. Zijn debuut 'Se permettete parliamo di donne' was een komedie in negen verhalen over de liefde, verteld vanuit het perspectief van mannen die allemaal gespeeld werden door Vittorio Gass-man. Later werd Marcello Mastroianni Scola's 'leading man', al maakte hij van hem niet de charmante versierder die zijn vriend Fellini in 'La dolce vita' had laten zien.

Terwijl Scola zich als regisseur ontwikkelde, groeide zijn engagement. Vanaf het begin van de jaren zeventig gold hij als een filmmaker met een sterk politiek bewustzijn en een talent voor gelaagde psychologische personages. Twee films vechten om de eer van Scola's belangrijkste film. In 1975 verscheen 'C'eravamo tanto amati', over hoop en desillusie in het naoorlogse Italië. Het is een verhaal over drie mannen die elkaar leren kennen in het verzet maar later elk hun eigen weg gaan. Hun gedeelde teleurstelling bleek in het script uit de beroemde zin: "We dachten dat we de wereld konden veranderen, maar de wereld veranderde ons."

'Una giornata particolare' met Sophia Loren en Mastroianni uit 1977 wordt ook vaak genoemd als Scola's beste film. Het gelauwerde verhaal over een zielsverwantschap tussen een homoseksuele man en zijn buurvrouw, die tijdens een bezoek van Hitler in 1938 aan Rome besluiten thuis te blijven, illustreerde Scola's voorliefde voor personages in de schaduw, niet voor de mensen in de spotlights.

Als filmmaker liet Scola zich "om een reeks psychologische redenen" zelden meer zien, vertelde hij in 2013 bij de presentatie van zijn film in Venetië. Italiaanse filmmakers van Scola's generatie hebben de film op nauwelijks te overtreffen wijze verrijkt. Toch was Scola ook positief over jonge filmers. In 2009 zei hij in een interview dat zij in hun films opnieuw cruciale vragen stelden over hun land, met als voorbeelden Paolo Sorrentino's politieke satire 'Il Divo' en Matteo Garrone's maffia-epos 'Gomorra'. Zelf richtte hij zich op zijn film over zijn oude vriendschap met Fellini, "De rest is aan de nieuwe generatie."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden