Italiaanse cultuurbonus teniet gedaan door bureaucratie

Het lijkt zo'n mooi cadeau voor alle 575.000 meisjes en jongens die in 1998 zijn geboren en in Italië wonen: sinds september kunnen ze van hun regering elk vijfhonderd euro krijgen. Met dat geld mogen de nieuwe meerderjarigen zich onderdompelen in kunst en cultuur. Hun 'cultuurbonus' kan tot eind 2017 worden besteed aan concerten, theatervoorstellingen, museumbezoeken, talencursussen, films en boeken. Diensten die muziek streamen vallen buiten het aanbod, cd's niet.


Het was Matteo Renzi die met dit verrassende verjaardagscadeau kwam, vlak na de aanslagen in Parijs waarbij vooral veel doden in concertzaal Bataclan vielen. Renzi zei de liefde van de Italiaanse jeugd voor kunst te willen vergroten, als tegengif tegen de haat van de islamitische terroristen: "Zij dromen van terreur, wij antwoorden met cultuur. Zij slaan beelden kapot? Wij houden van kunst. Zij vernietigen boeken? Wij zijn het land van de bibliotheken."


Maar in december zei Matteo Renzi voortijdig arrivederci tegen zijn premierschap en ook zijn cultuurbonus is een stuk minder succesvol dan hij had gehoopt.


Want alleen al het verjaardagscadeau in ontvangst nemen blijkt buitengewoon lastig. De 18-jarigen moeten eerst een digitale identiteit op een speciale website aanmaken. Dat is zo tijdrovend en ingewikkeld - er zijn ter ondersteuning maar liefst 56 Frequently Asked Questions - dat ze er vaak niet uitkomen en het opgeven. Degenen die wél slagen, krijgen op een andere website toegang tot de virtuele vouchers waarmee ze hun culturele aankopen kunnen doen. Ook dat is weer een enorm gedoe met wachtwoorden, cijfercodes en inloggegevens. De landelijke krant La Stampa schrijft: "Dit lijkt meer op een voorbereiding van 18-jarigen op hun kennismaking met de Italiaanse bureaucratie dan op het verbreden van hun culturele horizon."


Het resultaat is dat nog maar 230.000 jongeren - 40 procent van alle rechthebbenden - daadwerkelijk aan het cultuurhappen zijn geslagen. Althans, in theorie. In de praktijk blijken 18-jarigen ook bioscoopkaartjes aan te schaffen om die met korting door te verkopen. Hetzelfde doen ze met boeken.


Er is inmiddels zo'n 20 miljoen euro besteed terwijl de regering 290 miljoen voor de cultuurbonus opzij heeft gezet. Dat het niet stormloopt, komt mogelijk ook doordat er niet veel winkels en culturele instellingen zijn waar de bonus kan worden besteed. In 7000 van de 8000 Italiaanse gemeentes kunnen de jongeren met hun vouchers nergens terecht.


En dan strookt het aanbod inhoudelijk ook nog eens niet met de vraag, zegt een socioloog in vrouwenblad Donna Moderna: "Voor jongeren is film Netflix en muziek Spotify, terwijl de cultuurbonus is gebaseerd op een oude definitie van cultuur die een museum of ballet omhelst. Daar gaan volwassenen al zelden naartoe, laat staan 18-jarigen."


In Palazzo Chigi, de Romeinse regeringszetel, willen ze er niet aan dat de cultuurbonus een flop is. Ze blijven optimistisch. De officiële interpretatie daar is dat veel jongeren wachten tot de zomer om hun vijfhonderd euro dan aan nieuwe schoolboeken en zomerconcerten op te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden