'Israëlische soldaten gooiden in Gaza principes overboord'

Een Palestijns meisje loopt langs een verwoest huis, dat volgens getuigen is gebombardeerd door Israël tijdens de 50-dagen durende oorlog vorig jaar.Beeld reuters

Uit een onderzoek onder Israëlische militairen die afgelopen zomer vochten in de Gaza-oorlog, rijst een beeld op van willekeur, moedwillige vernietiging van huizen van Palestijnse burgers en overmatig gebruik van munitie. "Het schokkendste is dat het leger tijdens deze operatie in Gaza alle ethische principes waarmee wij zijn opgegroeid, overboord heeft gegooid", zegt Yehuda Shaul van de organisatie Breaking the Silence ('Verbreek de Stilte').

De organisatie van militairen en ex-militairen nam getuigenissen af van meer dan zestig betrokkenen uit alle rangen en divisies: soldaten en commandanten, die op de grond in Gaza of in commandocentra opereerden. Breaking the Silence concludeert in het rapport dat het leidende principe was om aan Israëlische kant 'een minimum risico' te nemen, 'zelfs ten koste van Palestijnse burgers'. Dat leidde tot 'immense schade zonder precedent aan de burgerbevolking en infrastructuur in de Gazastrook'.

"Er waren geen echte 'rules of engagement'", aldus een sergant uit de infanterie die in het noorden van Gaza was gelegerd (alle getuigen zijn geanonimiseerd om hen tegen mogelijke strafvervolging maar ook tegen hoon uit de samenleving te beschermen). "Het idee was: als je iets ziet, schiet. Ze zeiden tegen ons: 'er horen hier geen burgers meer te zijn. Of iemand een bedreiging vormde of niet was geen kwestie'."

De betreffende sergeant spreekt, zoals veel getuigen, specifiek over de strook van enkele kilometers langs de grens met Israël waar de bewoners door pamfletten en telefoontjes waren gewaarschuwd te vertrekken. Daarmee werd dat gebied feitelijk tot oorlogsgebied verklaard, en werd iedereen daar geacht Hamas-strijder te zijn.

Daarom golden er nauwelijks regels ter bescherming van de burgerbevolking. Een infanterist, die in het zuiden gelegerd was, vertelt: "Er liepen twee jonge vrouwen in een boomgaard. De commandant vroeg of ze gevaarlijk waren. Omdat de verkenner ze niet goed kon zien, werd een drone de lucht in gestuurd. Die zag hen van boven met telefoons, pratend, lopend. Het vuur werd geopend, op de meisjes, ze werden gedood. (...) Drie tanks reden terug om te checken. Het waren twee vrouwen, iets ouder dan dertig. Ze waren ongewapend. (...). Ze werden genoteerd als terroristen."

Beeld epa
Beeld EPA

Getuigen spreken over het doelbewust vernielen van de buurten langs de grens met Israël. Een luitenant, die gelegerd was in Gazastad: "Je bedenkt steeds dat er een 'day after' komt. Dat is de dag dat we weggaan. Hoe meer gebieden dan open liggen, hoe beter. (...) Het maakt niet uit of er een bosje is, of er huizen zijn, of benzinestations. Het gaat allemaal plat, want het is oorlog, dus het is toegestaan."

In het rapport worden nog meer misstanden beschreven. Er zijn getuigenissen over wraakneming na de dood van een Israëlische soldaat - op aandringen van de commandant, er zijn getuigenissen over het aanrichten van extra schade als er weer een staakt-het-vuren op komst was en over het ongelimiteerde gebruik van munitie. Een luitenant bij de genie vertelt hoe hen te kennen werd gegeven de munitie op te maken: "Drie mijnen zijn genoeg om een huis op te blazen. Maar je komt daar met 40, 50 mijnen bij je (...) De commandant zegt: 'We gaan die niet mee terugnemen'. (...) Dus dan gebruik je 45 mijnen, een halve ton, evenveel als een vliegtuigbom."

Geen reactie
Het Israëlische leger weigert vooralsnog te reageren op het onderzoek. In een schriftelijke persverklaring laat het weten dat het eigen 'grondig onderzoek' heeft gedaan, en dat 'exceptionele incidenten' verder worden onderzocht. Kort na de oorlog, die duurde van begin juli tot eind augustus, maakte Israël bekend dat er 44 incidenten werden onderzocht en nog eens vijftig andere waren gemeld. De huidige stand van zaken is niet bekendgemaakt.

Fundamenteel verschil
Er is een fundamenteel verschil tussen de visie van het leger, dat spreekt over incidenten, en Breaking the Silence, dat een structureel probleem constateert. De organisatie velt een hard oordeel over het optreden van het eigen leger: "In alle jaren dat ik dit onderzoek doe", zegt Shaul, die tien jaar geleden Breaking the Silence oprichtte om misstanden van het leger in de bezette gebieden aan de kaak te stellen, "heb ik nooit zulke makkelijke 'rules of engagement' gehoord. Het probleem ligt niet bij de individuele soldaten, het probleem waren de regels en bevelen."

De Gaza-oorlog
De Gaza-oorlog vorig jaar begon op 8 juli en duurde 50 dagen. De dood van drie Israëlische tieners door twee Hamas-leden in juni bracht de spanningen in het gebied tot een hoogtepunt.
Volgens de Verenigde Naties zijn bij het conflict, dat van Israël de naam ‘Operation Protective Edge’ kreeg, 2200 Palestijnse doden gevallen, voor een groot deel burgers. Er stierven ook 71 Israëliërs, vooral soldaten.

"Wij willen dat er na maanden stilte een open debat komt over wat het leger in Gaza heeft gedaan in onze naam, naar de vernietiging van zoveel burgerhuizen zonder operationele reden", zegt Shaul. Zijn organisatie roept ook op tot een extern onafhankelijk onderzoek naar de rules of engagement en bevelen die werden gegeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden