Israëliërs: Deal was veel eerder mogelijk

Gilad Sjalit kort na zijn vrijlating. Beeld bruno
Gilad Sjalit kort na zijn vrijlating.Beeld bruno

Bij veertig van de meest beruchte of beroemde Palestijnse gevangenen heeft Israël hardnekkig geëist dat zij na hun vrijlating niet naar huis mochten terugkeren, maar verbannen worden naar het buitenland.

Zowel voor de Israëliërs als Palestijnen gaat het om bekende namen - aartsterroristen dan wel nationale helden - die bloedige aanslagen in Israël hebben gepleegd. Zoals de verantwoordelijken voor de aanslag in een hotel in Netanja waar families net het joodse paasfeest vierden. Dat was maart 2002, een van de bloedigste maanden tijdens de Tweede Intifada. Alleen al die maand kwamen 130 Israëliërs om, én ruim 200 Palestijnen.

Ook Ahlam Tamimi is weer vrij, de studente en journaliste die in 2001 een zelfmoordenaar naar een pizzeria in Jeruzalem reed. Die blies zich op met in de hand een gitaarkoffer vol explosieven en spijkers. Onder de zestien doden bevonden zich vijf leden van de familie Schijveschuurder, de ouders en drie kinderen.

De vader, Moti, was eind jaren zeventig uit Nederland naar Israël geëmigreerd. Zijn zoon Shvuel smeekte deze week het Hooggerechtshof de uitruil tegen te houden. Zoniet, dan zou hij de lichamen van zijn familie opgraven en mee terugnemen naar Nederland. Tamimi werd gisteren de grens met Jordanië overgezet.

Bijna ging er in de strak georganiseerde ruil nog iets mis. Twee van vrouwelijke Palestijnse gevangenen, afkomstig uit de Westoever, weigerden uitgezet te worden naar 'het islamitische' Gaza. Een uur bleef de colonne staan. Tot werd besloten dat ze naar het buitenland mochten. Op het vliegveld van Cairo stonden toen al de vliegtuigen uit Katar, Syrië en Turkije klaar om de ballingen op te halen.

De lijst met namen temperde gisteren de vreugde in Israël over de terugkeer van de verloren zoon. Al een week lang woedt er een emotioneel debat. Is Sjalits vrijlating de prijs waard? Zal het Hamas niet aanzetten tot het kidnappen van nog meer Israëliërs, zoals leiders van de beweging zelf verkondigen?

Israël is een land waarin saamhorigheid als hoogste goed geldt. Maar in het leger is het ook van belang voor het moreel. Oud-premier Ariel Sjaron bepaalde ooit dat men geen slachtoffers op het slagveld achterlaat. Dat was hem zelf ooit bijna overkomen.

De familie van Sjalit heeft de afgelopen jaren geen moment haar campagne opgegeven om hun zoon vrij te krijgen. Zij wist zich al snel gesteund door een grote groep activisten en kreeg de hulp van communicatiedeskundigen. Op bumperstickers, billboards en in tv-spotjes, overal in Israël was het portret van Sjalit te zien met de woorden 'Free Gilad'.

Volgens de bedenkers van de campagne was hun succes dat ze Sjalit hadden neergezet als 'het buurjongetje', een soldaat die ieders buurjongen - of kind - had kunnen zijn. Zelf kampeerden Gilads ouders het afgelopen jaar bij premier Netanjahoe voor de deur. Hun tent was hun hoofdkwartier.

Peilingen wezen deze week uit dat 79 procent van de Israëliërs voor de deal waren. "Het is alsof er een familielid is teruggekeerd", verwoordde een dertigjarige vrouw uit Tel Aviv gisteren de thuiskomst van Sjalit. Maar ook zestig procent meende dat deze deal al eerder had kunnen worden gesloten. En de vraag blijft waarom nu dan wel?

Was het de druk waarvoor Netanjahoe - zelf altijd een verklaard tegenstander van 'het zwichten voor terreur' - tóch zwichtte? Zijn het de veranderde omstandigheden in de regio, die zowel voor Israël als Hamas slecht kunnen uitpakken? Wilde Hamas het politieke speelveld heroveren op president Abbas en diens diplomatieke aanpak? Wilde Israël misschien de aandacht afleiden van Abbas zijn inspanningen? Of was het, zoals meestal, een beetje van alles?

De grotere vraag is waarom Israël wel in staat blijkt zo'n 'pijnlijk' verdrag met Hamas te sluiten, maar het niet lukt het overleg met de gematigde president Abbas te hervatten.
De Israëlische columnist Gideon Levy verwoordde het in een bijtende column: "Waarom vraagt niemand zich af waarom het toegestaan is met Hamas te onderhandelen over het lot van één enkele soldaat, maar het verboden is datzelfde te doen over het lot van twee lijdende volkeren?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden