Israël weet dat het Hamas niet moet uitschakelen

Een Israëlische tanker keert terug uit Gaza. Beeld afp

Het geweld in de Gazastrook zal iets afnemen nu Israël en Hamas akkoord zijn gegaan met een driedaags bestand. Ook de volledige terugtrekking van Israëlische grondtroepen zal bijdragen aan relatieve rust in het gebied. Maar hoe moet het verder, nu een akkoord tussen de strijdende partijen nog nergens in zicht is?

Israël lijkt vooral snel uit Gaza weg te willen, nu het een grote klap heeft toegebracht aan de militante Palestijnse organisatie Hamas. In een paar weken hebben soldaten bijna alle tunnels vernietigd die Hamas-strijders tussen Gaza en Israël hadden gegraven. Israël heeft ook de infrastructuur van Gaza zwaar getroffen. Tijd dus om victorie te kraaien en de hielen te lichten.

Zeker, Israël heeft een militaire zege behaald, bevestigt Midden-Oostendeskundige Bertus Hendriks van het instituut Clingendael. "Maar hier geldt het aloude adagium: als je een slag wint, heb je nog niet de oorlog gewonnen."

Anders gezegd: zolang er geen akkoord met Hamas ligt, gaat de strijd door - terugtrekking of niet.

Onbegrip en woede
Israëlische premier Benjamin Netanjahoe riep zondag de meeste grondtroepen terug vanwege internationale ophef. Na twee bloedige bombardementen op VN-scholen waar Palestijnse moeders en kinderen schuilden, werd de kritiek op Israël onhoudbaar. Netanjahoe moest een gebaar maken.

Maar met dat gebaar, de terugtrekking, oogst de premier in eigen land vooral onbegrip en woede. Columnisten verwijten Netanjahoe dat hij de strijd heeft opgegeven terwijl er nog dagelijks Hamas-raketten in het zuiden van Israël neerkomen. Ze verwoorden daarmee het gevoel van een meerderheid in Israël, die wil dat de grondtroepen in Gaza doorvechten om Hamas voorgoed uit te schakelen.

Hamas uitschakelen? Het klinkt doenlijk, maar Netanjahoe en zijn legerstaf weten hoe riskant het is. "Het vereist een gevaarlijke stadsguerilla", aldus Hendriks. "In zo'n moeras wil je niet verzeild raken. Bovendien, als Hamas vernietigd is, ontstaat er in Gaza een machtsvacuüm waar nog veel radicalere groepen zoals Isis in kunnen springen." Dat zou pas echt een ramp zijn.

Tot elkaar veroordeeld
In feite is Israël dus veroordeeld tot Hamas. Zoals Hamas veroordeeld is tot Israël, want wie anders kan de eis van Hamas inwilligen om de economische blokkade van de Gazastrook op te heffen?

Hamas doet nu nog stoer, door te claimen dat ze met haar felle verzet de Israëlische soldaten heeft verjaagd. Maar als de oorlog straks voorbij is, moet de verzwakte organisatie nog maar zien of ze de Gazastrook weer krijgt opgebouwd - een lastige klus, vooral nu de smokkeltunnels naar Egypte zijn afgesloten.

Graag of niet, Hamas en Israël zullen toch echt met elkaar moeten gaan praten als ze ooit een einde aan de strijd willen maken, zegt Hendriks. Israël weigert dat vooralsnog, omdat het Hamas ziet als een terreurorganisatie. Maar Hamas is niet simpelweg te reduceren tot een terreurorganisatie, betoogt Hendriks. "Kijk, die zelfmoordaanslagen uit het verleden zijn uiteraard verschrikkelijk, en die raketten kunnen ook niet. Maar terrorisme is een middel dat in de geschiedenis door alle nationale bevrijdingsbewegingen is gebruikt: in Indonesië, in Algerije, in Zuid-Afrika, en ook door de Palestijnse bevrijdingsorganisatie PLO."

Hamas kun je niet negeren
"Hamas is in de eerste plaats een religieus geïnspireerde nationale verzetsbeweging, die terroristische middelen niet schuwt. Het is een politieke factor van belang die je niet kunt negeren."

Een ander veelgehoord argument tegen gesprekken met Hamas is haar handvest, waarin staat dat Israël moet worden vernietigd. Maar onderhandelen doe je nu eenmaal met je vijand, zegt Hendriks nuchter. Bovendien: door een Palestijnse eenheidsregering met de gematigde Fatah-partij te accepteren, heeft Hamas dit jaar op zijn minst indirect laten zien dat het de realiteit van Israëls bestaan wel móet erkennen.

Toch lijkt Israël voorlopig niet klaar voor gesprekken met Hamas. Terwijl Hamas een delegatie naar Caïro heeft gestuurd voor onderhandelingen onder Egyptische leiding, is Israël niet komen opdagen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden