Israël strijdt in Libanon tegen vijanden van vrede

De auteur is directeur van CIDI, Centrum voor informatie en documentatie Israël.

Terwijl de grote meerderheid van de Arabieren en de Israëli's achter het vredesproces staat, zijn er aan beide zijden fanaten voor wie geen zee te hoog gaat om de kansen op een historisch vergelijk te vernietigen. Joodse moordenaars hebben toegeslagen tegen Palestijnen in Hebron en tegen de eigen premier Rabin. Zelfmoordaanslagen van Hamas en de Islamitische Jihad hebben bijna twee maanden geleden aan 60 Israëlische burgers het leven gekost. Bij aanvallen van de islamitische fundamentalistische Hezbollah-organisatie vielen sinds begin van dit jaar onder Israëlische militairen tientallen gewonden en doden. Die misdaden doen verdriet en frustraties ontstaan en leiden soms tot draconische tegenmaatregelen. Maar steeds weer hebben de Israëlische en Arabische leiders de noodzaak ingezien en de kracht gevonden het vredesproces voort te zetten, want een alternatief is er niet.

Het terrorisme van Hamas, Jihad en Hezbollah is terug te voeren op Iran. Dit land, dat er ook in andere opzichten een middeleeuws bewind op na houdt, duldt geen Joodse staat in het Midden-Oosten. Naast religieuze overwegingen speelt hierbij de angst van de Iraniërs voor een welvarend en machtig Arabisch-Israëlisch blok in de toekomst een rol. Naarmate meer Arabische landen met Israël diplomatieke betrekkingen aanknoopten en de kans op vrede tussen Israël en de PLO na de Oslo 2-akkoorden toenam, voerde Iran de terreur tegen Israël op. De bloedige aanslagen in Israël leidden echter niet, zoals Teheran had gehoopt, tot het stoppen van de vredesinspanningen, maar tot een krachtige solidariteitsbetuiging van de wereldleiders aan de vrede. Tijdens de top in Sjarm Al-Sheikh op 13 maart, bijgewoond door 13 Arabische staten, werd de strijd tegen het terrorisme tot hoge prioriteit verheven. Iran werd er verder geïsoleerd.

Om maximale druk op het vredesproces te zetten en de wereld te laten zien dat het land niet weggepoetst kan worden, zette Iran zijn marionet Hezbollah in Libanon in. Deze in 1982 opgerichte beweging wordt volgens haar leider Hassan Nasrallah en de Iraanse minister van buitenlandse zaken Velayati financieel en politiek gesteund door Iran. Met stilzwijgen van Syrië, de feitelijk heerser in Libanon, voerde Hezbollah op 9 april de strijd tegen Israël tot een nieuwe dimensie op door een Katjoesjabeschieting uit te voeren op Noord-Israël. Hierbij raakten 36 burgers gewond.

De actie maakte een eind aan de overeenkomst van 1993. Hierin beloofden Israël en Hezbollah elkaar alleen in de 'veiligheidszone' in Zuid-Libanon te bestoken.

De operatie 'Druiven der gramschap' was een reactie daarop en had als voornaamste doel de bevolking van Israëls noordgrens te vrijwaren van de beschietingen. Ook het principe van Peres dat je het terrorisme moet bestrijden om de vrede overeind te houden, heeft meegespeeld, al was het maar om voldoende steun van zijn eigen bevolking voor het vredesproces te behouden. Het maakte hem in ieder geval mogelijk Jasser Arafat weer te ontmoeten en af te spreken de laatste fase van de vredesbesprekingen gewoon op 4 mei te laten beginnen. Hierop nam de Palestijns Nationale Raad het historische besluit de artikelen uit zijn handvest gericht op de vernietiging van Israël in te trekken.

Schuldgevoel

Henk Biersteker had die voortzetting van het vredesproces op dit moment, blijkens zijn Podium-artikel van 20 april, bijkans voor onmogelijk gehouden. In dat artikel laat hij opvallend duidelijk blijken met een schuldgevoel tegenover Joden en Palestijnen te zitten. Dat kan natuurlijk, maar wettigt geenszins zijn poging de holocaust met de haren bij de operatie 'Druiven der gramschap' te slepen.

Geen enkele Israëlische militair of politicus, zelfs geen Libanese of Syrische leider, heeft de holocaust aangeroepen om welke daad dan ook in Libanon te verdedigen of af te keuren. Alle partijen lijken te beseffen dat het hier om een militair-ideologische strijd gaat - ook ten aanzien van het afschuwelijke drama bij Kana - die niets met systematische volkerenmoord te maken heeft. De associatie die Biersteker maakt toont slechts aan dat hij Israël niet als een normale staat kan zien, die gebruikmaakt van zijn recht zich te verdedigen als hij wordt aangevallen.

Evenmin bestaat er voor Biersteker veel aanleiding het 'Lamech principe' tot schutspatroon van de Joodse staat te benoemen. Hij meent dat Israël handelt als de mythische aartsvader Lamech, die volgens de Nederlandse vertaling van Genesis 4 vers 23 gezegd zou hebben: 'Ik sloeg een man dood om een wonde, een knaap om zijn striem.' Afgezien van het feit dat je in de Hebreeuwse tekst en rabbijnse interpretatie (o.m. Rasji) de uitspraak van Lamech in de vragende vorm leest ('Sloeg ik een man dood om zijn wonde, een knaap om zijn striem?') waardoor het dus feitelijk het omgekeerde betekent, handelt een moderne staat niet op basis van een enkel verhaal uit de oertijd. Dat Israël zich in werkelijkheid niet permanent aan een overreactie schuldig maakt, mag blijken uit de volstrekte passiviteit tijdens de Golfoorlog van de regering Sjamir, de meest rechtse en meest religieuze die Israël ooit heeft gehad.

Betekent dit ook dat Israël ditmaal in Libanon niet te hard optreedt? Hierop valt moeilijk een eenduidig antwoord te geven. Vast staat dat Israël, na tevergeefs naar een diplomatieke oplossing te hebben gezocht, geen andere keus had dan zich voor de vierde keer sinds 1978 in het Libanese moeras te begeven. Syrië fungeert daarbij als lachende derde.

Om het effect van de beschietingen en eventuele hinderlagen zoveel mogelijk te verminderen heeft Israël opgeroepen tot een tijdelijke evacuatie van de Zuid-Libanese bevolking. Dat bezorgt de Libanezen, die niets met de haat van Iran en Hezbollah tegen Israël te maken hebben, veel leed.

Dit leed was evenwel te vermijden geweest als Libanon en Syrië zich niet zo obstinaat in het vredesproces met Israël hadden opgesteld en het terrorisme krachtig hadden bestreden. Israël heeft keer op keer gesteld geen enkele aanspraak op Zuid-Libanon te hebben en bereid te zijn dit gebied in ruil voor vrede te ontruimen. Ook ten aanzien van de op Syrië veroverde Golanhoogte heeft de regering-Peres zich bereid verklaard tot een vergaand compromis.

Wat bezielt de Syriërs en in hun voetspoor de Libanezen dan om de andere Arabische landen en de PLO, die wel oprecht naar vrede streven, niet te volgen? Wat het Palestijnse volk met zijn traumatische geschiedenis kan, moet toch voor de alleenheerser in Damascus een peulenschil zijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden