Israël mist een Mandela

De schoolkinderen zitten muisstil in de banken van de rechtzaal. Ze staan keurig op als de drie hoge rechters binnenkomen: twee mannen, een vrouw. Vroeg of laat maakt ieder Israëlisch schoolkind -joods of Arabisch- met zijn klas een uitstapje naar dit gebouw. Om de schoonheid ervan te bewonderen en een idee te krijgen van Israëls hoogste juridische instantie. Een idee voor Nederlandse onderwijzers om over te nemen.

Het gebouw van het Hooggerechtshof, dat in 1992 werd geopend, wordt geroemd om zijn architectuur. Een aantal strakke haagjes in de binnentuin vormen de enige decoratie. Geplant op verzoek van de rechters, maar tegen de zin van de architecten die gelukkig iedere decoratie uit het gebouw hebben geweerd. Dus geen glas-in-loodramen, moderne (wand)tapijten, schilderijen, nieuwerwetse luchters of postmoderne prullenbakken. Niets, alleen dus die haagjes en enkele beelden, waaronder twee granaatappels.

Symbolen zijn er wel: rechte lijnen als symbool van de wet, cirkels als symbool van gerechtigheid en een paar algemene symbolen -pyramides en rechthoeken- waarvan geen enkele cultuur het copyright kan opeisen. Maar religieuze of etnische symbolen zijn er in het gebouw niet te vinden, afgezien van enkele citaten uit de psalmen. Het is een door en door Israëlisch gebouw, maar de architecten hebben op zijn minst hun best gedaan eer te bewijzen aan een gedachtegoed dat boven de denominaties en het etnocentrisme uitstijgt.

Op een onderste verdieping zetelt op dit moment de commissie die de toedracht onderzoekt van de dood van dertien Palestijnse Israëliërs. Ze werden in oktober doodgeschoten door de grenspolitie, toen ze uit solidariteit met de intifada net als de Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever en in Gaza de politie begonnen te bekogelen met keien. Dat er toen überhaupt doden zijn gevallen onder Israëlische burgers, wordt de vertrekkende premier Barak zwaar aangerekend. De Israëlische Palestijnen bleven massaal thuis tijdens de verkiezingen voor een nieuwe premier. Ook met hun stem zou Barak het waarschijnlijk niet gered hebben, maar zonder hun stem was herverkiezing ondenkbaar.

Maakt het wat uit dat de Israëlische Palestijnen thuisbleven? Op het moment dat dit geschreven werd, was nog niet bekend of de Arbeiderspartij in de nationale regering van Ariël Sjaron zal gaan zitten. In het provisorische verkiezingsakkoord staat dat er geen nieuwe nederzettingen zullen worden gebouwd. Met een groot 'maar' dat tussen haakjes staat: 'tenzij alle leden van de coalitie ermee akkoord gaan'. Dat belooft niets goeds. Anders dan men vaak denkt waren het niet alleen de rechtse regeringen van Israël die de nederzetters een warm hart toedroegen. Juist toen Jitschak Rabin voor het eerst premier was werden de eerste religieus geïnspireerde nederzettingen gebouwd. Rabin legde ze geen strobreed in de weg. Wat dat betreft zijn Israëlisch 'rechts' en 'links' lood om oud ijzer.

Is het Hooggerechtshof een bron van troost en inspiratie voor degenen die tegen de bezetting en tegen de nederzettingen zijn? Tot op zekere hoogte. Het heeft altijd zijn onafhankelijkheid van de politiek proberen te behouden en het gebouw weerspiegelt dat. Het dwingt respect af, zoals Israëls hoge rechters respect afdwingen. Is dat genoeg? Nee. In Israël draait alles om het handjevol politici dat sinds jaar en dag alles bepaalt. Ze hebben al net zo lang de touwtjes in handen als Jasser Arafat.

Wat zowel Israël als de Palestijnen missen is een Mandela. Leiders die dezelfde humanistische attitude hebben als Israëls hoge rechters en dezelfde hang naar wet en gerechtigheid die door de architecten van het Hooggerechtshof zonder opsmuk vorm is gegeven in steen, hout en ijzer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden