Israël maakt Hamas alleen maar sterker

Israëlische acties om hun soldaat Gilad Sjaliet te bevrijden zijn slechts een excuus om de Hamas-regering ten val te brengen. Ze werken dus averechts.

’Israël heeft het Palestijnse volk de oorlog verklaard! Het Palestijnse volk zal op gelijke wijze antwoorden! Weg met de vuile ongelovigen uit het Heilige Land! Lang leve de Palestijnse revolutie! Lang leve de staat Palestina!’

Een foldertje van de Hamas van vorige week? Neen, in iets andere woorden werd dit strooibiljet door de Haganah (zionistisch guerrillaleger, red.) verspreid op 2 juli 1946 na ’Zwarte Zaterdag’. Toen, kort na een gedurfde commando-actie door de Palmakh (de ’stoottroepen’ van de Haganah), die een aantal bruggen opblies, besloten de Britse machthebbers van Palestina een plan uit te voeren dat al lang klaar lag. De code-naam was ’Agatha’. Op 29 juni 1946 waaierden 17.000 Britse militairen uit over de Joodse steden en kibboetsim om wapens en documenten in beslag te nemen en de leiders van de Joodse gemeenschap te arresteren. De Britse leiding zei vastbesloten te zijn om een einde te maken aan het terrorisme. In Jeruzalem bezetten de soldaten het hoofdkwartier van het Joodse Agentschap, de feitelijke regering van de Joodse ’staat in de staat’.

De leiders werden vastgezet. Maar de commandanten van de ondergrondse bewegingen besloten door te vechten als bewijs dat de arrestatie van de leiders hen niet tot zwijgen had gebracht. ’Zwarte zaterdag’ was een keerpunt in de strijd tegen de Britten. Binnen een jaar besloten ze het land te verlaten.

De overeenkomst tussen de Britse ’Agatha’ en de huidige Israëlische operatie ’Zomerregen’ valt op. Het toont dat elke bezettingsmacht veroordeeld is om de daden van zijn voorgangers te herhalen, zelfs wanneer die hopeloos zijn mislukt. Dat betekent niet dat alle bezetters dwazen zijn – alleen dat de logica van de bezetting zelf hen veroordeelt tot dwaasheden.

Het doel van de huidige operatie is klaarblijkelijk om de Israëlische soldaat Gilad Sjaliet te bevrijden. Die werd gevangengenomen door de Palestijnse ondergrondse, bij een aanval die zelfs door een Israëlische deskundige als een ’huzarenstukje’ werd omschreven.

Indien ons leger zijn hoge militaire niveau had gehouden, zou het meteen de voor dit debacle verantwoordelijke commandanten hebben vervangen. Maar niemand werd overgeplaatst. De in gebreke gebleven commandanten noemden de aanval slechts ’een terroristische daad’, de strijders duidden ze aan als ’terroristen’ en de gevangen soldaat noemden ze ’ontvoerd’.

De ’ontvoerde’ soldaat werd het excuus voor een operatie die lang tevoren was voorbereid. Het Israëlische en het internationale publiek werd verteld dat het doel was om hem te bevrijden, maar in werkelijkheid werd zijn leven in groter gevaar gebracht. Indien de militairen de plaats naderen waar hij wordt verborgen, kan hij gedood worden in het kruisvuur, zoals enkele jaren geleden gebeurde met de soldaat Waksman, door de Hamas gevangengenomen. Waksman zou waarschijnlijk nog leven als er een gevangenenruil had plaatsgevonden.

Het verband tussen de ’gekidnapte soldaat’ en de operatie bestaat alleen in het rijk der propaganda. Hetzelfde geldt voor het excuus: dat de actie bedoeld is om een einde te maken aan het lanceren van Qassam-raketten op de Israëlische stad Sderot. Het doel is om de vernietigende blokkade te doorbreken die de Israëlische regering handhaaft tegen de Gaza-strook sinds haar ’terugtrekking’. Tot nu toe heeft het leger geen manier gevonden om de raketten tegen te houden.

Maar de Qassams zijn ook niet de ware oorzaak van de operatie ’Zomerregen’. Uit de aard van de operatie blijkt een veel breder doel: de gekozen Palestijnse regering te vernietigen (in de Israëlische propaganda-terminologie de ’Hamas-regering’) en het Palestijnse volk op de knieën te brengen. Dan ontstaat de kans het ’convergentie-plan’ tot uitvoering te brengen, waarbij grote delen van de Westoever door Israël worden geannexeerd, zodat de vorming van een leefbare Palestijnse staat voorkomen wordt.

Een duidelijk doel, dat bereikt kan worden met simpele middelen: het Palestijnse volk te breken door zijn leiders te liquideren, infrastructuur te vernietigen en door de levering van voedsel, medicijnen, elektra, water en gezondheidszorg af te snijden – om maar niet te spreken van de toegang tot werk. De boodschap voor de Palestijnen luidt: als gij uw lijden wilt stoppen, zend dan de door u gekozen regering heen.

Kan dit succes hebben? Net als de Britse operatie ’Agatha’ leidt het tot het tegenovergestelde. Net als bij alle mislukkingen van ons leger door de jaren heen ligt de oorzaak in de onpeilbare minachting die de legerleiders hebben voor de Arabieren in het algemeen en de Palestijnen in het bijzonder. De commandanten van het bezettingsleger kunnen zich niet indenken dat de Palestijnen in een gelijke situatie wel eens net als andere mensen zouden kunnen reageren, laat staan net als wij.

De Britten hebben zich nooit zo tegenover ons gedragen als wij nu tegenover de Palestijnen. Aan de andere kant is het vermogen van de Palestijnen om onderdrukking te doorstaan veel groter dan het onze. Dat vermogen is gebaseerd op de familiestructuur die zorgt voor veel effectievere wederzijdse hulp en op het jarenlang leven in bittere omstandigheden.

Op ’Zwarte zaterdag’ schaarde de Joodse gemeenschap zich rondom haar belegerde top. De ervaring toont dat elk volk zich zo gedraagt als een vreemde vijand zijn leiders aanvalt. Hamas zal bijna zeker veel sterker uit deze beproeving te voorschijn komen. De arrestaties laten het Palestijnse publiek zien dat het een strijdende, loyale leiding heeft, die niet bedorven is door het genot van de macht – in tegenstelling tot hun voorgangers, van wie sommigen getekend waren door corruptie. Het excuus voor de operatie, de bevrijding van de gevangengenomen soldaat, versterkt alleen maar de houding van de Palestijnen. Geen kwestie is belangrijker voor hen dan de vrijlating van hún gevangenen - een kwestie waar 10.000 Palestijnse families mee te maken hebben, in elke stad, in elk dorp. Deze families zijn bereid alles te verduren om hun vrijlating te verzekeren.

Het tweede slachtoffer van de operatie is het ’convergentie-plan’, dat belachelijk is geworden. De gewone Israëliër ziet het aldus: we zijn Gaza uit en nu keren we er terug. We hebben de nederzettingen ontmanteld en kregen de Qassams op Sderot in ruil. Sharon is mislukt, dus Olmert faalt dubbel.

Dat klopt, maar niet om de meest opvallende reden. De terugtrekking uit Gaza heeft geen veiligheid gebracht, omdat het gebeurde zonder enig gesprek of akkoord met de Palestijnen. Zij heeft geen vrede gebracht, omdat zij werd gekoppeld aan de openlijke bedoeling om grote delen van de Westoever te annexeren. En, niet minder belangrijk, we hebben de Gaza-strook geheel verlaten, maar hebben hem met een blokkade afgesloten van de wereld. De ’Zomerregen’ heeft het idee van ’convergentie’ van Olmert van de kaart gespoeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden