Opinie

Israël kan ongestoord een aanval op Iran voorbereiden

Israeli's protesteren in Tel Aviv tegen een mogelijke aanval van Israël op Iran. Beeld AFP

Het is nu tien jaar geleden dat de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk zich opmaakten voor hun oorlog tegen het Irak van Saddam Hoessein. Vandaag wordt een vergelijkbare 'kroniek van een aangekondigde oorlog' geschreven door Israël dat zich lijkt voor te bereiden op een aanval op nucleaire installaties in Iran (Trouw, 22 augustus). Naast verschillen zijn er opvallende parallellen. Een tijdige herkenning daarvan kan er wellicht toe leiden dat deze nieuwe oorlog nog kan worden voorkomen.

Allereerst gaat het in beide gevallen om autoritaire en omstreden regimes. Om regime change zullen weinig mensen treuren. Maar formeel was dat geen overweging bij de aanval op Irak, en ook Israël gebruikt dat argument nu niet, ondanks de antisemitische uitlatingen van Ahmadinejad.

Massavernietigingswapens
De rechtvaardiging - en dat is de tweede parallel - wordt gevonden in het veronderstelde bezit van massavernietigingswapens. In beide gevallen is er wel de zorg dat er massavernietigingswapens zijn, maar is er geen bewijs. Naar dat bewijs werd en wordt intensief gezocht door inlichtingendiensten. Ook hier een opvallende parallel. Zoals bekend zijn in Irak destijds de bedoelde wapens nooit aangetroffen. Ook nu geven de inlichtingendiensten weer verontrustende signalen af over een toenemende Iraanse dreiging. Uiteraard is er (nog) geen bewijs van het tegendeel, maar enige relativering zou dus niet onverstandig zijn.

In Irak waren op verzoek van de Veiligheidsraad in 2002-2003 nog volop inspectiewerkzaamheden gaande, toen de VS en het VK zich daaraan niet langer gebonden achtten en Irak binnenvielen. Het Internationaal Atoom Agentschap (IAEA) voert nu eveneens inspecties uit in Iran. Daarnaast vinden (moeizame) gesprekken plaats met de groep-5+1: de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad (VS, VK, Rusland, China, Frankrijk) plus Duitsland. Israël - niet betrokken bij dit overleg - heeft herhaaldelijk aangegeven geen vertrouwen te hebben in de uitkomst. Het land volgt zijn eigen koers, net als de VS en het VK tien jaar geleden.

Ongerechtvaardigde oorlog
Daarmee komen we op een verschil met destijds. De VS en het VK waren als Veiligheidsraadsleden direct betrokken bij het diplomatiek overleg. Desondanks volgden zij hun eigen plan, wat leidde tot een in volkenrechtelijk opzicht ongerechtvaardigde oorlog, zoals onder meer door de commissie-Davids is vastgesteld. Voor een eenzijdige en niet door de Veiligheidsraad van de VN goedgekeurde actie tegen Iran zal eenzelfde oordeel gelden.

Overigens is het de vraag hoe de VS aankijken tegen de positie die Israël nu kiest. Publiekelijk is door de Amerikaanse regering enkele keren zorg uitgesproken over de mogelijke intenties van Israël, maar er zijn ongetwijfeld veel Amerikanen die er heimelijk blij mee zijn dat Israël in deze verkiezingstijd de kastanjes uit het vuur haalt.

Er wordt wel gezegd dat de internationale politiek geen moraal kent. Wellicht is er eerder sprake van een dubbele moraal. Het o zo bezorgde Israël heeft immers zelf kernwapens; wellicht een van de belangrijkste redenen voor de mogelijke nucleaire ambities van Iran. Het land is, net zomin als de kernwapenstaten India en Pakistan en anders dan Iran, partij in het non-proliferatieverdrag. En dan mag het - onder het motto 'Don't ask, don't tell' - blijkbaar wel.

Stilte in de media
Een opvallend verschil met tien jaar geleden is de oorverdovende stilte in de media, de publieke opinie en de vredesbeweging. In 2002 gingen miljoenen mensen de straat op om te protesteren tegen een inval in Irak. Nu blijft de berichtgeving beperkt tot de buitenlandpagina's in de kranten, en publieke protesten worden ook niet gehoord. Ook de meeste regeringen zwijgen in alle talen over een mogelijke Israëlische actie. En dit terwijl zo'n aanval in deze tijd van economische crisis en van een instabiel Midden-Oosten (Syrië) een nog veel desastreuzer sneeuwbaleffect kan hebben dan de aanval op Irak van 2003.

Tot slot, wat mogen we van Nederland verwachten? In 2002-2003 werd vanuit een 'Atlantische reflex' vrijwel kritiekloos steun gegeven aan het Amerikaans-Britse beleid. Gegeven de zo mogelijk nog sterkere 'pro-Israel-reflex' van het huidige kabinet lijkt er weinig reden om optimistisch te zijn over een kritische Nederlandse houding. Maar juist een vriend mag en moet kritiek kunnen geven. Het is nog niet te laat!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden