Israël hult zich niet meer in 'krijgsnevel'

TEL AVIV - Peres in zijn zwarte windjack, de grijze haren iets omhoog geblazen door de wind of door de ronkende propellers van de helikopter achter hem. Dat is het nieuwe beeld dat de Israëlische kijkers voorgeschoteld krijgen van hun premier. Zowel hij als de kijkers genieten ervan.

Nog geen dag voor Israël zijn 'Druiven der gramschap'-oorlog begon had de Israëlische premier een bezoek aan de woedende, actie eisende bewoners in het noorden gemeden. De oppositie daarentegen kon rekenen op een enthousiast onthaal. Nu is het Peres die gastvrij in de schuilkelders wordt ontvangen, en die kan rekenen op een staande ovatie als hij de geëvacueerde inwoners van Kirjat Sjmona in hun tijdelijk onderkomen, een vakantieoord in het zuiden, toespreekt. Peres, zichtbaar in zijn element, trakteert ze op precies die zinnen die ze willen horen: “Rusten jullie maar uit, terwijl de luchtmacht de oorlog wint.” En: “Wij zullen voorgoed afrekenen met de terreur.”

'Stroomlijnen'

De oorlog in Libanon is voor velen in Israël een televisie-oorlog. Nog nooit hebben de Israëlische beleidvoerders zoveel moeite gedaan hun oorlog voor de kijker te 'stroomlijnen'. Vroeger wilden oorlogen nog wel eens gehuld worden in wat in vaktermen 'krijgsnevel' heet: hoe mistiger de berichtgeving des te beter, want de vijand luistert mee.

Peres en met hem zijn generaals hebben nu met die traditie gebroken. Het volk krijgt ditmaal aan het einde van elke dag verslag. De toon werd de eerste avond al gezet: Peres (premier en minister van defensie) verscheen met de commandant van de luchtmacht en het hoofd van de militaire inlichtingendienst op een tot in de details geregisseerde persconferentie. Even leek het erop alsof de Golfoorlog nog aan de gang was, alleen nu met Sjimon Peres in plaats van Norman Schwarzkopf in de hoofdrol. En al even familiair introduceerde hij het hoofd van de inlichtingendienst, Mosje Ajalon, bij zijn koosnaam (Boegie) en mocht de commandant van de luchtmacht met aanwijsstok de getroffen doelwitten aanwijzen.

Sinds die eerste avond wordt de kijker dagelijks om half acht 's avonds getrakteerd op een rechtstreekse uitzending van de persconferentie waarop de commandanten met kaarten, foto's en filmmateriaal de prestaties van de dag uiteenzetten. Dit alles op 'prime time' en tijd voor de echte journalisten om nog iets te redigeren voor de nieuwsuitzending van acht uur is er niet, hoeft ook niet: het leger heeft de beelden al geredigeerd.

Net als in de Golfoorlog wordt het gepresenteerd als een uiterst schone oorlog, het ziet er uit als virtual reality, net echt. Alleen ìs het echt. Het moet toeval zijn dat de avond tevoren de film Star Wars op de tv was, waarin de held met grote precisie zijn raket op exact het juiste moment afvuurt en de dag erop de beelden volgden van de helikopter die exact op twee hoog het linkerraam van dat hoge gebouw in Beiroet trof.

Dodelijke slachtoffers zijn althans in de Israëlische versie van deze oorlog nauwelijks te zien. Behalve dan die ene onvermijdelijke voltreffer van een ambulance met kinderen afgelopen zaterdag. Maar ook daar wist opperbevelhebber Amnon Sjachak de passende tekst bij: “In de ambulance zat een hoge piet van de Hezbollah. Zij zijn het die de ambulances misbruiken voor eigen vervoer.” De indringende beelden van wanhopig vluchtende Libanezen gaan gepaard met teksten dat Israël er alles aan doet geen slachtoffers te maken en de stroom vluchtelingen de druk op de Libanese regering moet verhogen.

Per dag wordt de kijker ook een blik in de 'keuken' gegund. Dan mag de tv-verslaggever eventjes filmen bij de indrukwekkende radar, waarmee op het moment dat ergens in Libanon een Katjoesja-raket wordt afgevuurd, de plaats van herkomst wordt geregistreerd en doorgegeven aan de artillerie en de luchtmacht. En de dag daarop worden de kwaliteiten van de Apache-helikopters uit de doeken gedaan, die de hoofdrol spelen bij de bombardementen in Libanon. Waarna weer een dag later de tank met 'het galopperende kanon' in het zonnetje wordt gezet, dat nog beter en nog sneller kan schieten.

Niet alle Israëlische journalisten blijken even ingenomen met deze nieuwe openheid en overvloed aan informatie. “We worden gebruikt”, beschuldigde gisteren voor de radio de verslaggeefster voor militaire zaken, Karmela Menasje, de legerwoordvoerder. “Eigenlijk”, zo zei ze, “verwijt ik onszelf, de journalisten, dat we ons laten gebruiken.”

Voorlopig ziet de Israëlische kijker een schone oorlog, en - niet minder belangrijk - eentje met een minimum aan slachtoffers aan Israëlische kant.

Dat laatste is ook de reden dat Sjimon Peres het inzetten van grondtroepen wil vermijden. Zoals hij deze week verklaarde: “Ik ben degeen die de troepen indertijd (1985 - red.) uit Libanon heeft teruggetrokken. Ik zal niet de premier zijn die ze er weer heenstuurt!”

Wanklanken

Toch, na vijf dagen oorlog, klinken ook de eerste wanklanken. In het kabinet hebben enkele ministers al vraagtekens geplaatst bij de werkelijke betekenis van het doel van de oorlog. Dat heeft Peres uiterst tv-geniek geformuleerd met een welluidende slogan: als de Hezbollah haar aanvallen staakt, staken wij de onze. Maar wat betekent dat? Als toevallig tijdelijk hun munitie op is, of pas als er een politieke overeenkomst met Syrië en Libanon is?

Voor het eerst ook, na passende nationale eensgezindheid, roert de oppositie zich. Ariel Sjaron verweet de regering gisteren niet ver genoeg te gaan. Als het aan hem ligt breidt Israël zijn heerschappij over zuidelijk Libanon nog verder uit. Anderen in de Likoed tonen zich weinig ingenomen dat nauwelijks een maand voor de verkiezingen premier Peres dagelijks de 'prime time' op de televisie opeist.

In de pers stonden gisteren voor het eerst artikelen dat het hoog tijd wordt dat Peres zich wat duidelijker uitdrukt over de omvang en duur van de oorlog. Peres heeft tot nu toe geluk gehad dat geen van de Katjoesja's echt doel heeft getroffen, schreef de krant Jediot Achronot. Schone oorlog of niet, tot nu toe is niemand ongeschonden uit het Libanese moeras teruggekeerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden