Isis is zelfs voor Al-Kaida te extreem

Ayman al-Zawahiri in een eerdere videoboodschapBeeld afp

Terwijl wij allemaal dachten dat Isis de lokale tak van Al-Kaida in Irak en Syrië was, blijkt er op de achtergrond van alles te schuiven. Ayman al-Zawahiri, de leider van Al-Kaida, stuurde vandaag een boodschap de wereld in, waarin hij beklemtoonde dat Al-Kaida niets te maken heeft met Isis, en de organisatie ook niet steunt.

Wat gebeurt hier allemaal achter de schermen? Een paar vragen aan Trouw-buitenlandredacteur Ghassan Dahhan.

Wat is het verschil tussen Al-Kaida en Isis?
Al-Kaida is een organisatie die zijn wortels heeft in Afghanistan, en die zich daarna is gaan vertakken. Isis is een van die vertakkingen, die is ontstaan onder aanvoering van al-Zarqawi, die in Afghanistan getraind was. Maar hij ontwikkelde zich steeds extremer.

Isis richt zich op de invoering van een islamitische staat, en daarvoor moet alles wijken. Ze voeren rücksichtlos oorlog tegen sjiieten, alawieten, christenen, liberale moslims. Al Kaida heeft misschien hetzelfde einddoel, maar gaat veel strategischer te werk.

Het conflict tussen Al-Kaida en Isis bestaat al langer. In Irak werd Isis zo extreem dat het de bevolking van zich vervreemdde. In 2006 heeft al-Zawahiri al een keer een brief gestuurd aan al-Zarqawi, waarin stond dat die op moest houden met het onthoofden van sjiieten. Maar al-Zarqawi heeft zich daar niets van aangetrokken.

Hoe communiceren ze eigenlijk met elkaar?
Vooral publiekelijk, via de video's en boodschappen die wij ook te zien krijgen. Geheime communicatie is haast onmogelijk door alle opsporingsmiddelen van tegenwoordig. Wel kunnen ze via brieven met elkaar corresponderen, maar dat kost veel tijd en is daarnaast gevaarlijk - als bijvoorbeeld de koerier in handen valt van militairen, kan die hen naar de top van Al-Kaida leiden.

Er bestaat overigens wel wederzijds respect, ze spreken elkaar heel beleefd aan, ook als ze het met elkaar oneens zijn.

Zal Isis zich iets van deze reprimande aantrekken?
Ik denk het niet. Isis is binnen de constellatie van groepen die in Syrië vechten echt het extreemste van het extreemste, die blijven gewoon slaags met iedereen.

Ik verwacht ook niet dat dit invloed heeft op de toestroom van buitenlandse jihadisten. Eerder integendeel. Mensen die van buiten komen om te vechten, voelen zich juist tot zulke extremen aangetrokken.

Hoe zal dit het verloop van de strijd beïnvloeden?
Ik denk dat dit koren op de molen van Assad is. Hoe extremer Isis zich opstelt, hoe meer de bevolking geneigd is om steun te zoeken bij de overheid. Dat zag je ook in de jaren negentig in Algerije. Daar infiltreerde de regering bij de islamistische strijders van de FIS, om te zorgen dat ze dat ze aanslagen gingen plegen. Daardoor sloten veel Algerijnen, die aanvankelijk niets moesten hebben van de regering, zich aan bij de strijd tegen de islamisten.

Ik sluit niet uit dat er nu ook zoiets gaande is bij Isis: dat ze geïnfiltreerd worden om hun extreme kanten extra uit te laten komen. Ze doen dingen die zo irrationeel zijn, dat er in ieder geval geen militair doel mee gediend is. Bijvoorbeeld de bezetting van de Iraakse stad Falluja. Het is een kwestie van tijd voor het leger daar ingrijpt. Maar als je de situatie van die stad kent, weet je: je kunt daar niet zomaar weg. Ze zitten als ratten in de val. Normaal gesproken ga je toch niet in een stad zitten waar je niet meer uit kunt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden