ISIS' beeldenstorm laat nog even op zich wachten

Een Irakees-Koerdisch lid van de veiligheidstroepen, woensdag nabij Arbil. Beeld AFP
Een Irakees-Koerdisch lid van de veiligheidstroepen, woensdag nabij Arbil.Beeld AFP

ISIS en haar extremistische medestrijders kunnen in Irak een slag slaan van ongekende symbolische waarde. De terreurgroepen cirkelen al enkele dagen om de stad Samarra, waar een van de belangrijkste sjiitische heiligdommen staat. Toch laten ze de Gouden Moskee ongemoeid.

De Gouden Moskee (geen godshuis maar een schrijn) is de begraafplaats van de elfde en twaalfde imam. Hun belang is voor de meeste sjiieten moeilijk te overschatten. Ze behoorden tot de nakomelingen van de profeet Mohammed en vormen het fundament van het Twaalver-sjiisme, de hoofdmoot van de op één na grootste islamitische stroming.

Nog belangrijker is de rol van de twaalfde en laatste imam, de Mahdi. Hij zou in 878 in de Gouden Moskee zijn verdwenen. Zijn afwezigheid speelt in het Twaalver-sjiisme een centrale rol, want als hij wederkeert is het einde der tijden aangebroken.

ISIS, dat de afgelopen dagen oprukte vanuit Syrië naar steden als Mosul en Bagdad, zou de 'twaalvers' in het hart raken als ze zich op de Gouden Moskee stortte. Zo'n aanval heeft maximaal effect als hij plaats zou vinden op vrijdag, want dat is de jaarlijkse Mahdi-gedenkdag.

Geen genade voor afgodentempels
Niemand twijfelt eraan dat de soennitische ISIS-strijders de schrijn maar wat graag zien verdwijnen. Ze noemen sjiieten ongelovigen en beschouwen dit soort heiligdommen als afgoderij. Op Twitter publiceerde ISIS donderdag een document met nieuwe regels voor de inwoners van veroverde gebieden uiteenzet: geen alcohol, verplicht bidden en geen genade voor afgodentempels.

In maart bombardeerde ISIS al een sjiitisch heiligdom in de Syrische stad Rakka. Gelijkgestemde extremisten in Afghanistan en Mali ontketenden eerder al een beeldenstorm. Daarbij ging eeuwenoud cultureel en religieus erfgoed tegen de vlakte.

Of de stad Samarra nog binnen het blikveld van ISIS ligt, is onduidelijk. De strijders zouden vorige week al wijken van de stad hebben veroverd, maar het lijkt erop dat niet alle veroveringen standhielden. Woensdag en donderdag bonden ze opnieuw de strijd aan met het Iraakse leger. De meeste aandacht gaat echter naar Mosoel (inmiddels veroverd) en Bagdad (vermoedelijk het eerstvolgende doelwit). Ook in Syrië gaat de strijd voort.

Heftige escalatie
Vooralsnog maakt ISIS geen aanstalten voor een aanval op de Gouden Moskee. De verovering van Mosoel was een strategische toevalstreffer, de eventuele verovering van Bagdad heeft vooral grote symbolische waarde. Een aanval op de schrijn kan zorgen voor heftige escalatie. Toen Al-Kaida hem in 2006 bombardeerde, leidde dat tot gevechten waarbij tienduizenden mensen het leven lieten.

Nu is de kans op represailles nog groter, want inmiddels heeft ook het sjiitische Iran aangekondigd dat het troepen gaat sturen. Ayatollah Ali Khamenei is een 'twaalver', dus ISIS mag verwachten dat hij een eventuele aanval op de schrijn zal vergelden. Symboliek is belangrijk, zeker voor ISIS. Maar in Samarra kan de prijs wel erg hoog zijn.

null Beeld afp
Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden