IS zint op meer aanhang in Egypte

Islamitische Staat doet met de bomaanslagen in Egypte weer van zich spreken. De terreurgroep maakt gebruik van de repressie van president Sisi jegens de moslimbroederschap.

Met de aanslagen op twee Koptische kerken in de dichtbevolkte Egyptische Nijl-delta laat terreurbeweging Islamitische Staat weer zijn tanden zien in Egypte. De bomaanslagen, waarbij 45 doden vielen, zijn inmiddels door IS opgeëist. Als reactie heeft het regime van president Sisi voor drie maanden de noodtoestand in het land afgekondigd.


Voor IS zijn de aanslagen een publicitair succes. Het laat zien dat de Egyptische regering kwetsbaar is en moeite heeft het gezag te handhaven. Huidig president en voormalig legerleider Sisi beloofde welvaart en orde toen hij drie jaar geleden de macht greep uit handen van de democratisch gekozen president Morsi, een lid van de conservatief-islamitische Moslimbroederschap. Sisi voert een repressieve campagne tegen deze volksbeweging, die hij als bedreiging ziet.


Sisi geeft de beweging amper ruimte, terwijl zijn voorganger Mubarak ze nog wel enige vrijheid bood. Op bevel van Sisi werd een demonstratiekamp van de broederschap kort en klein geslagen, waarbij honderden leden van de groep om het leven kwamen. Op dit moment zitten tienduizenden moslimbroeders achter de tralies. Tel bij die politieke repressie de economische neergang op en het regime zit plots minder comfortabel in het zadel.


Voor president Sisi wordt het beteugelen van het jihadisme intussen een steeds nijpender probleem. Islamitische Staat heeft al voet aan de grond, met name in de Sinaï (zie kader) en probeert zijn invloed uit te bouwen. Daarbij maakt IS gebruik van onrust binnen de Moslimbroederschap, die uitbrak nadat voormalig president Morsi door Sisi aan de kant werd geschoven.


Het zorgde voor een richtingenstrijd binnen de islamitische beweging met miljoenen leden. Aan de ene kant staan moslimbroeders die blijven geloven in een manier om democratisch aan de macht te komen. Aan de andere kant staan gefrustreerde vaak jongere leden, die na het opsluiten van president Morsi democratie verwerpen en openstaan voor een radicalere aanpak.


Dat broeien en gisten binnen de Moslimbroederschap ziet IS als een kans om zichzelf als alternatief op de kaart te zetten, zegt Midden-Oostenexpert Roel Meijer. "IS wil de radicaliserende elementen binnen de Moslimbroederschap naar zich toetrekken. Met aanslagen, zoals nu tegen de Kopten, voeden ze de verdeeldheid waarvan ze profiteren."


Het leidt tot een neerwaartse spiraal. Na het uitroepen van de noodtoestand zal Sisi vermoedelijk geen enkele remming meer voelen om conservatieve moslims op te pakken die volgens hem sympathiseren met terroristen. Het vertrouwen in de politiek zal daardoor verder afnemen bij de Moslimbroeders en andere groepen die in 2011 op het Tahrir-plein in Cairo meer zeggenschap voor het volk eisten, de demonstraties die het vertrek van Mubarak afdwongen.


"Door de uitzichtloze politieke en economische situatie in het land denk ik dat de voedingsbodem voor het terrorisme de komende tijd nog groter wordt", zegt Midden-Oostenexpert Bertus Hendriks van Instituut Clingendael.


Toch zal het regime in Cairo op termijn de strijd tegen het radicalisme winnen, verwacht Hendriks: "Egypte is sinds jaar en dag een van de krachtigste staten in de Arabische wereld, maar het gevecht zal taai zijn voor Sisi en het leger."

Machtsvacuüm in de Sinaï

Islamitische Staat heeft een eigen provincie uitgeroepen in het noorden van de Sinaï, het Egyptisch schiereiland ten oosten van het Suezkanaal dat grenst aan Israël. De beweging houdt in Egypte echter geen territorium bezet, zegt Egypte-kenner Roel Meijer.


De bedoeïenen die in de streek wonen voelen zich van oudsher niet verbonden met de Egyptische staat. Het leger tolereert die ongehoorzaamheid niet. IS maakt weer gebruik van de wanorde en houdt zich verscholen in het gebied.


Vanuit de regio zijn verschillende aanslagen gepleegd. Niet alleen op soldaten van het Egyptisch leger, maar ook op toeristen in badplaatsen in het zuiden van de Sinaï.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden