IS wil vijanden verleiden tot grondgevechten

Kogelgaten in het raam van een getroffen restaurant.Beeld ap

De aanslagen in Parijs hebben niet alleen aan veel levens, maar ook aan een aantal hardnekkige illusies een einde gemaakt. Tot dit weekend beschouwden veel westerse regeringen Islamitische Staat (IS) als een acuut gevaar voor het Midden-Oosten, maar hooguit als een indirecte bedreiging voor henzelf. De slachtpartijen in Parijs tonen aan dat dit onderscheid achterhaald is, net als de pogingen om de invloed van de beweging in te dammen.

Die onderschatting van IS werd duidelijk in het interview dat de Amerikaanse president Obama vrijdag gaf aan nieuwszender ABC, een paar uur voor de aanslagen. "Ik denk niet dat ze sterker worden", zei hij over IS. Hij wees de journalist er ook op dat zijn regering niet de ambitie heeft om IS te vernietigen: "Ons doel was vanaf het begin om ze te bedwingen, en we hébben ze bedwongen."

De westerse indammingspolitiek, die tijdens de Koude Oorlog goed werkte tegen de Sovjet-Unie, lijkt van geen enkel nut tegen een organisatie als IS. IS erkent geen enkele landgrens, is niet bang voor vergeldingsmaatregelen, en bovendien ongevoelig voor westerse lastercampagnes omtrent haar 'kwaadaardige' natuur: de jihadisten laten zich graag voorstaan op hun wreedheid.

Obama
De westerse politiek van indamming was vooral gebaseerd op de aanname dat IS slechts regionale of zelfs lokale doelen nastreefde, zoals de oprichting van een kalifaat in Syrië en Irak. De populariteit van de beweging was voor sommigen zelfs een reden tot opluchting.

Zo maakte Obama vorig jaar een onderscheid tussen groeperingen die 'actief plannen maken voor terroristische aanslagen tegen ons land' (Al-Qaida) en bewegingen die 'verwikkeld zijn in lokale twisten en gevechten' (IS). Hij vergeleek daarbij Al-Qaida met de LA Lakers (een van Amerika's beste basketbalploegen) en IS met een 'junior basketbalteam'.

Nu IS uitgegroeid is tot een terroristische reus en zijn ambities steeds verder reiken, lijkt de westerse indammingpolitiek niet langer vol te houden. De militaire campagne tegen IS, waar ook Frankrijk en Nederland deel van uitmaken, mist de kracht om IS daadwerkelijk pijn te doen, maar is tegelijk krachtig genoeg om vergelding uit te lokken.

Een schoen en een shirt met bloedvlekken getuigen zaterdag van het geweld bij de Bataclan-concertzaal.Beeld epa

De woede van IS werd nog eens versterkt omdat het niets terug kon doen. De straaljagers kunnen de jihadisten wel raken, maar omgekeerd niet: IS beschikt over straaljagers noch afweergeschut. Bovendien laten de westerse landen zich niet verleiden tot een grondoorlog met IS.

Trilemma
Met de aanslagen in Parijs is de jihadistische beweging erin geslaagd om zich uit haar vernederende positie los te worstelen. Bij gebrek aan mogelijkheden om het Westen in Syrië en Irak te bevechten, is IS vrijdag naar zijn vijanden toe gekomen.

Frankrijk staat nu voor een trilemma, waarbij IS meer te winnen heeft dan te verliezen. Als het niets terug doet, wint IS aan prestige en verliest Frankrijk gezag. Gaat het op dezelfde voet door, dan zal IS onverminderd sterk blijven. Slaat Frankrijk daarentegen hard terug en stuurt het grondtroepen, dan krijgt IS eindelijk de kans om te vechten met zijn vijand, in plaats van zijn aanvallen te moeten incasseren.

IS-leider Abu Nabil in Libië gedood

De Verenigde Staten hebben luchtaanvallen uitgevoerd op stellingen van IS in Libië, waarbij onder meer een jihadistenleider is omgekomen. Het zou gaan om de Irakees met de nom de guerre Abu Nabil, die zijn jihadistische carrière begon bij Al-Qaida maar later overstapte naar IS. Er zijn twee gevechtsvliegtuigen ingezet voor de bombardementen, lieten Amerikaanse functionarissen zaterdag weten. Libië is sinds de val van Muammar Kadafi vier jaar geleden onrustig door de vele gewapende groepen die er actief zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden