IS verkoopt seksslavinnen via smartphone-apps

In een advertentietekst op de app Telegram wordt een 12-jarig meisje te koop aangeboden voor 12.500 dollar.Beeld ap

Dat Islamitische Staat duizenden vrouwen en meisjes in handen heeft en hen mishandelt en misbruikt als seksslavinnen is bekend. Maar persbureau AP sprak met een activist die ontdekte dat de terreurgroep hen ook probeert door te verkopen via apps als Telegram en Whatsapp.

De advertentie op Telegram staat gewoon tussen allerlei andere voor katten, wapens en gevechtsuitrustingen: 'Maagd. Knap. 12 jaar oud. Spreekt weinig Arabisch. Schoon. Haar prijs heeft 12.500 dollar bereikt en ze zal snel verkocht zijn'. Een andere advertentie is op Whatsapp te vinden: Een moeder met kinderen van 3 jaar en een 7 maanden oude baby. 'Zij wil dat haar eigenaar haar verkoopt', staat erin, boven een foto van de vrouw.

De advertenties werden aan AP toegespeeld door een activist uit de Yezidi-gemeenschap, waarvan duizenden vrouwen en meisjes in handen zijn gevallen van IS. De activist wenst vanwege zijn eigen veiligheid anoniem te blijven.

Islamitische Staat verliest weliswaar steeds meer grondgebied van zijn eigen kalifaat door aanvallen van zijn tegenstanders, maar de terreurgroep houdt nog naar schatting 3000 vrouwen en meisjes vast als seksslavinnen.

Barbaarse praktijken
In een mix van oude barbaarse praktijken en moderne technologie, verkoopt IS de vrouwen via smartphone-apps. De groep heeft omvangrijke databestanden aangelegd met foto's van de vrouwen en de namen van hun 'eigenaren' om hun ontsnapping te voorkomen. Dat maakt het voor IS gemakkelijk om eventuele ontsnapte vrouwen er bij hun talrijke controleposten snel uit te pikken. Smokkelaars die de vrouwen proberen te redden worden door IS vermoord, terwijl de fondsen die beschikbaar zijn om de gevangenen vrij te kopen opdrogen.

De duizenden vrouwen en kinderen uit de Yezidi-minderheid werden in augustus 2014 gevangen genomen in Noord-Irak toen IS-strijders hun dorpen veroverden. Sindsdien zijn Arabische en Koerdische smokkelaars erin geslaagd om gemiddeld 134 mensen per maand te bevrijden. Maar in mei liep dat door hardhandig optreden van IS terug tot slechts 39 in de laatste zes weken, volgens cijfers van de Regionale Regering van Koerdistan.

Mirza Danai, oprichter van de Duits-Iraakse hulporganisatie Luftbrücke Irak, zei dat in de laatste twee of drie maanden ontsnappen veel moeilijker en gevaarlijker is geworden. "Ze registreren elke slaaf en bij welke eigenaar die hoort. Dus als ze ontsnapt weet elke controlepost of IS-strijder dat zij is ontsnapt bij die of die eigenaar", zegt Danai.

Gesmokkeld
AP kreeg 48 van de ontdekte foto's van de vrouwen en meisjes in handen, gesmokkeld door een ontsnapte gevangene uit het door IS gecontroleerde gebied. Op de foto's dragen ze veelal mooie kleding en make-up, kijken rechtstreeks in de camera en poseren voor meubilair en gordijnen in wat een danszaal in een verlopen hotel lijkt te zijn. Sommigen lijken nog schoolkinderen te zijn. Geen enkele vrouw lijkt ouder dan 30.

Lamiya Aji Bashar probeerde vier keer eerder te vluchten voordat het afgelopen maart uiteindelijk lukte. Ze werd achtervolgd door IS-strijders terwijl ze naar het door de Syrische regering gecontroleerde gebied probeerde te vluchten, toen er een landmijn ontplofte. Die doodde de vrouwen met wie ze samen vluchtte, de 8-jarige Almas en de 20-jarige Katherine.

Lamiya raakte door de explosie blind aan haar rechter oog, en haar gezicht is ernstig ontsierd door gesmolten huid. Ze werd gered door de man die haar gesmokkeld had, en rekent zichzelf tot de gelukkigen. "Eindelijk slaagde ik er, Goddank, in om weg te komen van die ongelovigen", zegt de 18-jarige, gezeten op een bed in het huis van een oom in de noordelijke Iraakse stad Baadre. "Zelfs als ik beide ogen verloren had zou het de moeite waard geweest, omdat ik hen heb overleefd."

Gecodeerde ondehandelingen
De soennitische extremisten van IS zien de Yezidi's als nauwelijks menselijk. Het geloof van de Yezidi's combineert elementen van de islam, het christendom en het zoroastrisme, een oude Perzische religie. Hun vooroorlogse bevolking in Irak werd geschat op ongeveer 500.000. Hun huidige aantal is onbekend.

De 18-jarige Lamiya Aji Bashar raakte tijdens haar vluchtpoging ernstig gewoond in haar gezicht door een landmijn, en werd aan een oog blind. "Zelfs als ik beide ogen verloren had, zou het de moeite waard geweest", zegt ze over haar vlucht en het gruwelijke leven dat zij had als seksslavin van IS-strijders.Beeld AP

De Yezidische activist liet AP de gecodeerde onderhandelingen via de smartphone-apps meelezen. De berichten verschijnen in de eerste plaats op Telegram en op Facebook en WhatsApp in mindere mate, zei hij.

Zowel WhatsApp, dat eigendom is van Facebook, als Telegram gebruiken encryptie om de privacy van gebruikers te beschermen. Beide hebben gezegd dat zij het beschermen van privé-gesprekken en data van het grootste belang vinden, en dat zij zelf geen toegang hebben tot de inhoud van de conversaties van de gebruikers.

"Telegram is enorm populair in het Midden-Oosten en andere regio's," zei Telegram-woordvoerder Markus Ra. "Dit betekent, helaas, dat het even populair is onder de meer marginale elementen als onder de gezagsgetrouwe massa." Hij voegde eraan toe dat het bedrijf vastbesloten is om misbruik van de service te voorkomen en dat het routinematig kanalen die gebruikt worden door IS verwijdert.

Accounts uitgeschakeld
"Wij hebben een zero-tolerancebeleid voor dit soort gedrag en accounts schakelen we uit als er bewijs is van activiteiten die onze voorwaarden schenden. We moedigen mensen aan schendingen aan ons te melden via de rapporteren-knop als zij dit soort gedrag tegenkomen", aldus Matt Steinfeld, een woordvoerder van WhatsApp.

De kansen op het redden van meer vrouwen en meisjes nemen met de dag af. De smokkelnetwerken die de gevangenen bevrijden worden het doelwit van IS leiders, die vechten om de Yezidi's tot bijna elke prijs te houden, zei Andrew Slater van de non-profit groep Yazda. De groep helpt bij het documenteren van de misdaden van IS en organiseert toevluchtsoorden voor degenen die zijn gevlucht. Ook de fondsen die de Koerdische regering beschikbaar stelde voor de bevrijding van de vrouwen en het betalen van losgeld drogen op, nu de regering zelf in geldnood is geraakt.

"Reddingen nemen in aantal af, en houden waarschijnlijk op. Mensen raken door hun geld heen. Ik ken tientallen gezinnen die tienduizenden dollars schuld hebben", zegt Slater van Yazda. "Er zitten nog steeds duizenden vrouwen en kinderen gevangen, maar het wordt steeds moeilijker om ze eruit te halen."

Lamiya's lot

Lamiya werd ontvoerd uit het dorp Kocho, nabij de stad Sinjar, in de zomer van 2014. Haar ouders zijn vermoedelijk dood. Ergens, zegt ze, wordt haar 9-jarige zusje Mayada nog gevangen gehouden, en ze laat een foto zien van het meisje voor een IS-vlag.

Vijf andere zusters zijn er allemaal in geslaagd om te ontsnappen en zijn later doorgereisd naar Duitsland. Een jongere broer werd maandenlang vastgehouden in een trainingskamp van IS in Mosul, maar ook hij wist te ontsnappen en verblijft nu met andere familieleden in Dahuk, een stad in de Iraakse Koerdische regio.

Monotoon vertelt Lamiya over haar gevangenschap. Ze beschrijft hoe ze werd doorgegeven van de ene IS-strijder aan de andere, die haar allemaal sloegen en misbruikten. Ze was vastbesloten om te ontsnappen.

Haar eerste 'eigenaar' was een Iraakse IS-commandant die zich Abu Mansour noemde. Hij was wreed en boeide haar vaak met handboeien. Ze probeerde twee keer weg te rennen, maar werd betrapt, en herhaaldelijk geslagen en verkracht. Na een maand werd ze verkocht aan een ander IS-extremist in Mosul.

Nadat ze twee maanden lang bij hem verbleef werd ze opnieuw verkocht, deze keer aan een bommenmaker van IS die Lamiya dwong om hem te helpen bij het maken van bomvesten en autobommen. "Ik heb geprobeerd om te ontsnappen aan hem," zei ze. "Maar hij hield me gevangen en sloeg me ook."

Toen de bommenmaker haar zat was, werd ze overgedragen aan een IS-arts in Hawija, een kleine door IS gecontroleerde Iraakse stad. Ze zegt dat de arts, die het hoofd was van het ziekenhuis in de stad, haar ook misbruikte. Vanaf die plaats wist ze, na meer dan een jaar, in het geheim contact op te nemen met haar familieleden. Haar oom vertelt dat de familie lokale smokkelaars 800 dollar moest betalen om Lamiya's ontsnapping te regelen.

Ze zal worden herenigd met haar familie in Duitsland, maar ondanks alles blijft haar hart in Irak. "We hadden een mooi huis, een grote boerderij ... Ik ging naar school", zegt ze, "het was prachtig".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden