IS verbiedt strijders nog langer gebruik te maken van sociale media

Militanten van Islamitische Staat marcheren door de straten van Raqqa. Beeld ap

Islamitische Staat heeft zijn strijders per decreet verboden om nog gebruik te maken van sociale media. De terreurbeweging is bang dat inlichtingendiensten via de berichten posities van hun strijders achterhalen of infiltreren in IS.

Het verbod is al op 14 mei uitgevaardigd in het Arabisch en in het Engels, meldden enkele Britse media deze week op grond van een decreet van het ‘gedelegeerd comité’ van Islamitische Staat. Het comité stelt dat al ‘menig mujahed is gedood en menig hoofdkwartier is verwoest’ door onvoorzichtige online activiteiten. Veel jihadisten houden profielen aan op sites als Twitter, Facebook en Youtube, waar zij propaganda maken voor het leven in het ‘kalifaat’ van IS, geweld verheerlijken en opscheppen over hun daden.

Het van stempels en handtekeningen voorziene document waarschuwt dat het gebruik van sociale netwerken 'een groot gevaar' is en dat overtreders ‘zich moeten verantwoorden en zullen worden verhoord’. De websites zijn volgens IS 'uitgevonden door de vijanden van Allah' en worden dag en nacht door hen in de gaten gehouden.

Het laatste is zeker waar. Inlichtingendiensten van landen die IS bestrijden hebben veel belangstelling voor de sites van de moordende beweging en haar aanhangers, evenals voor al hun andere communicatiemethodes. Soms kan op basis van de informatie die zijdelings meekomt met deze technologie, een strijder worden opgespoord en uitgeschakeld met een luchtaanval.

Kiwi Jihadi

Er zijn meerdere gevallen bekend van IS-strijders die posities vrijgaven door berichten op social media, vaak uit onbekendheid met de technologie. Eind 2014 was er een Nieuw-Zeelandse IS-strijder Mark Taylor, Twitternaam Kiwi Jihadi, die er na 45 tweets achter kwam dat zijn geo-tagging (zie kader) aan stond en dat hij zijn exacte coördinaten in Syrië had weggegeven.

Onderzoeksgroep iBrabo onthulde meerdere verblijfplaatsen van Kiwi Jihadi. Toen dat aan het licht kwam verwijderde hij snel zijn tweets en overleefde het, maar medio 2015 had een andere strijder minder geluk. Hij publiceerde een selfie compleet met geografische coördinaten. De Amerikaanse inlichtingendienst onderschepte de foto, ontdekte dat er een geo-tag aan hing en vernietigde de stelling waar de strijder zat.

De Nieuw-Zeelandse jihadist Mike Taylor, op Twitter Kiwi Jihadi geheten, gaf in 2014 uit onwetendheid zijn coördinaten in Syrië prijs. Beeld Screenshot website iBrabo

Kennelijk wil IS het risico van onnodige verliezen volledig uitbannen nu de islamistische terreurbeweging steeds verder in het defensief wordt gedrongen. IS-strijders liggen op meerdere plaatsen in hun ‘kalifaat’ van alle kanten onder vuur. In Irak zijn zij na een bloedige strijd vrijwel verjaagd uit hun bolwerk Mosul, en in Syrië wordt hun ‘hoofdstad’ Raqqa belegerd.

IS zelf maakt al sinds de opmars in 2014 grif gebruik van sociale media als Twitter om zijn eigen successen breed uit te meten. Ook gruwelijke misdaden als onthoofdingen en de vernietiging van cultureel erfgoed in Irak en Syrië werden en worden door IS via sociale media over de wereld verspreid. De organisatie had wel de tegenwoordigheid van geest om bij deze posts 'geo-tagging' uit te zetten. 

Geo-tagging

De functie van het toevoegen van geografische informatie aan bijvoorbeeld foto’s heet geo-tagging, en gebeurt steeds meer in smartphones en websites als Twitter, Facebook, Instagram en Flickr. Soms beseffen gebruikers niet eens dat de functie is ingeschakeld, of ze vergeten het. Voor normale gebruikers is geo-tagging handig om bijvoorbeeld foto’s te kunnen indelen naar de locatie waar ze gemaakt zijn.

Maar voor criminelen zoals IS-strijders kan het toevoegen van locatie-informatie levensgevaarlijk zijn, omdat die hun verblijfplaats verraadt. Als beelden worden verzonden via sociale media wordt de geografische informatie, de ‘geo-tag’- er als een soort labeltje aangehangen en is in principe leesbaar voor elke geïnteresseerde. Zoals in dit geval de inlichtingendiensten.

Overigens is het soms ook mogelijk om een locatie te achterhalen op basis van een of meerdere foto’s waar geen tags aanhangen. Die foto’s worden dan vergeleken met satellietfoto’s, waarna via een vaak langdurige zoektocht de locatie soms kan worden vastgesteld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden