Is uitspraak in zaak Wilders een vrijbrief voor verhuftering?

Beeld AP

Leidt de uitspraak in het Wilders-proces tot verharding in de samenleving? Drie kenners over hoffelijkheid en verruwing.

Jan Kuitenbrouwer, directeur van de Taalkliniek, bureau voor taalstrategie, die zich verdiept in de taal van Wilders:

"De grenzen van ruwheid, kwetsen en denigreren zijn door deze uitspraak niet gedefinieerd, maar dat was de aanklacht ook niet. Dat Wilders' uitlatingen van de rechter mogen, of beter gezegd niet strafbaar zijn, wil echter nog niet zeggen dat ze fatsoenlijk en/of wenselijk zijn.

"Maar ik betwijfel dat deze rechterlijke uitspraak gaat bijdragen aan verruwing van de samenleving. Ik ben ervoor de rechter er zoveel mogelijk buiten te houden of iets kan of niet kan, of iets gepast of ongepast is, en dat oordeel aan de samenleving zelf over te laten. Het gevaar is dat mensen hun gedrag louter gaan afstemmen op juridische correctheid, en dan krijg je denk ik een zeer onaangename samenleving.

"Dit proces aanspannen was ook ongeveer het domste dat de tegenstanders van Wilders konden doen: ze konden het niet winnen op het schoolplein, dus gingen ze naar de meester. En die zei: maar wat Geertje doet mag. Oftewel: slechte verliezers, beter leren vechten."

Bas van Stokkom, filosoof en socioloog, verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen en de Vrije Universiteit Amsterdam, schrijver van het boek 'Wat een hufter':


"Kennelijk kun je binnen de grenzen van de wetten een hetze voeren, want dat is de optelsom van de uitlatingen die Wilders ongeveer tussen 2004 en 2007 heeft gedaan. Ik heb er vooral moeite mee dat het nu gelegitimeerd is en zelfs als respectabel wordt gezien dat politici beledigingen de ether in slingeren over bevolkingsgroepen. Ik heb niets tegen een scherp politiek debat, maar ook de rechters oordelen dat Wilders op de grens zat en zich denigrerend uitliet. Dat mag kennelijk.

"Deze uitspraak lag in de lijn van de verwachting. Stel dat ze Wilders hadden veroordeeld, dan was de zaak op de spits gedreven met een hoop tumult en lawaai tot gevolg. Het was niet ondenkbaar dat de rechterlijke macht met verlies aan vertrouwen en gezag uit deze strijd was gekomen.

"Sommigen zullen dit als aanmoediging zien om de grenzen in de vrijheid van meningsuiting verder op te zoeken, maar die ontwikkeling is al langer aan de gang. Sinds het begin van de eeuwwisseling zijn primaire reacties, sarcastische uitingen en scheldpartijen steeds gebruikelijker. Voor Wilders zelf en andere volkstribunen lijkt het me vooral een consolidatie van de zeer ruime grens voor het vrije woord die er al was."

Beatrijs Ritsema, sociaal psycholoog, columniste en schrijfster van onder meer 'Het Grote Etiquetteboek':

"De verhuftering van de maatschappij staat helemaal los van dit rare proces. Als Wilders veroordeeld was, waren mensen niet opeens minder gaan bumperkleven of opgestaan voor anderen in de tram.

"Dit proces ging over politiek. Wilders heeft steeds duidelijk benadrukt dat zijn kritiek de islam betreft en niet de moslims, de mensen. Suggereer je als je zegt dat je de pest hebt aan vegetariërs, dat ze allemaal het land uit moeten? Het is volstrekt logisch dat hij is vrijgesproken, hij heeft zich aan de wet gehouden.

"Ik geloof niet in de verhuftering van de samenleving en ik ben het er ook niet mee eens dat we elkaar niet meer hoffelijk zouden bejegenen. Of mensen elkaar wel of niet goedemorgen wensen is geen zaak van politici. Pas als iets strafbaar is, moet je ingrijpen. Omgangsvormen is iets van de mensen zelf."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden