Column

Is talenkennis in de journalistiek een ondergeschoven kind geworden?

Ger Groot:
Ger Groot: "Waarom zou je voor de microfoon iemand interviewen in een taal die zo weinig toepasselijk is?"Beeld Jorgen Caris

Lezen journalisten nog wel eens een krant in een andere taal dan het Nederlands, vraagt Ger Groot zich af. "Het is schering en inslag geworden: een Duitser verschijnt voor de Nederlandse televisie of radio, en de presentator staat met zijn mond vol tanden."

Het Lutherjaar is begonnen en het Nederlands koningspaar is afgereisd naar wat vroeger Oost-Duitsland heette om dat te vieren. Luther kwam daar tenslotte vandaan en het NOS-Radio1-Journaal doet er verslag van. Niet alleen van wat Willem Alexander en Máxima te zien en te horen krijgen, maar ook van wat Luther allemaal betekend heeft. Op de Wartburg vertelt een gids hoe hij daar zijn vertaling van het Nieuwe Testament schreef en zo in één klap de Duitse eenheidstaal in het leven riep. Ze doet dat in het Engels met een merkbaar Duits accent.

Ik probeer me voor te stellen hoe dat interview tot stand gekomen is. Spreekt de verslaggeefster geen Duits? Het lijkt me niet onmogelijk, maar waarom zou je iemand naar een voor ons zo belangrijk buurland sturen die de taal ervan niet kent? Het is gaandeweg schering en inslag geworden: een Duitser verschijnt voor de Nederlandse televisie of radio en de presentator staat met zijn mond vol tanden. Maar ach, Engels spreekt iedereen.

Zou er op nieuwsredacties van de elektronische media nog wel eens een krant gelezen worden in een andere taal dan die van het Imperium? Voor een uitgewogen zicht op de wereld lijkt me dat niet onbelangrijk, maar ik vrees dat talenkennis in de radio- en televisiejournalistiek inmiddels een ondergeschoven kind geworden is. Dan krijg je items zoals uit de Wartburg. Waarin het uitvoerig over de Duitse taal gaat – maar deze op geen enkel moment tot klinken komt.

Misschien oordeel ik te hard over de verslaggeefster van dienst en spreekt zij haar Duits voortreffelijk. Maar waarom zou je iemand voor de microfoon dan interviewen in een taal die zo weinig toepasselijk is? Heeft de redactie misschien de luisteraar tegemoet willen komen voor wie een andere taal dan het Engels onverstaanbaar geworden is? Als dat de overweging was, dan was het een slechte. Een radiojournaal dat de wereld in de huiskamer brengt moet ook de linguïstische veelkleurigheid daarvan laten klinken – vooral van talen die voor Nederland van levensbelang zijn.

Kosmopolisch

Duits vormt het taalgebied waarmee Nederland zijn langste grens deelt en dat voor onze economie van vitaal belang is. Hooghartig negeren wij dat al decennia lang. Als er met Duitsers gesproken moeten worden, dan doen zij dat maar in het Engels, ook al is het met het accent van Der Kommissar. Wíj zijn immers kosmopolitisch – en als zij dat niet kunnen, of niet wensen omdat zij als klant nu eenmaal graag koning willen zijn, dan zijn zij dom, nationalistisch of erger.

Op de Nederlandse media klinkt nauwelijks nog Duits, Frans of een andere Europese taal die niet van overzee moet worden aangevoerd. Hoe luid de roep om diversiteit op de meest uiteenlopende gebieden er ook klinken mag, voor talen geldt die niet. Ik weet niet of dat het gevolg is van onkunde, onwetendheid, argeloosheid of simpelweg onwil. Maar wel dat de wereld er in vergelijking met een halve eeuw geleden een stuk provincialer door is gaan klinken.

Toch heeft ook het NOS Radio1-Journaal wel enig besef van het belang van het land dat zich ten oosten van Groningen, Enschede en Maastricht uitstrekt tot aan de Poolse grens. En van de rijkdom van de cultuur ervan. Het voormalige Oost-Duitsland, waar het Nederlandse koningspaar nu rondreist, was het thuisland van een overweldigende hoeveelheid titanen van de beschaving. Niet alleen Luther, maar ook Bach, Cranach, Nietzsche en het Bauhaus. En, zo weet de verslaggeefster te melden, ‘Goethe en Schilling’.

Gelukkig, het volgende item gaat weer gewoon over kooigevechten. Met soundbites vanuit New York, vertrouwenwekkend in het Amerikaans.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden