Is Patriotraket ontwikkelingshulp?

Minister Lilianne Ploumen van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking bij aankomst voor de laatste ministerraad voor het zomerreces. Beeld anp
Minister Lilianne Ploumen van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking bij aankomst voor de laatste ministerraad voor het zomerreces.Beeld anp

Een Patriot-raketsysteem dat wordt betaald van ontwikkelingsgeld. Dat zou zomaar kunnen als later dit jaar wordt besloten om de Patriot-missie in Turkije te verlengen, maakte minister Lilianne Ploumen (PvdA) van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking vrijdag bekend.

Hoe verklaart het kabinet dat een patriotmissie straks onder ontwikkelingshulp kan vallen?
In het regeerakkoord was al beschreven dat Defensie niet langer alle kosten van vredesmissies alleen hoeft te dragen. Voor die missies zou voortaan ook geld uit het nieuw op te richten 'Budget Internationale Veiligheid' (BIV) worden gebruikt. In dit fonds stort vooral minister Ploumen van ontwikkelingshulp geld. Dat was een wens van de VVD omdat er op defensie al zoveel werd bezuinigd.

Valt een geavanceerd luchtafweersysteem in Turkije dat raketten en aanvallende vliegtuigen moet vernietigen dan onder een vredesmissie?
De VVD vindt van wel, omdat Patriots helpen om een escalatie van de Syrische burgeroorlog te voorkomen. Maar de PvdA was van mening dat dit specifieke budget voor internationale veiligheid niet zou moeten worden besteed aan een Navo-lidstaat als Turkije.

In de uiteindelijke brief van het kabinet staat nu dat het geld voor buitenlandse missies kan komen uit het BIV-fonds als het wordt ingezet voor de bescherming van burgers 'in conflict- of fragiele regio's'. Zuid-Soedan is zo'n regio. Maar of de grensstreek van Turkije volgens het kabinet ook als 'fragiele regio' moet worden aangemerkt, zal moeten blijken tijdens het eerste debat in de Tweede Kamer over een eventuele verlenging van de patriotmissie.

Zijn er meer 'bijzondere' vredesmissies te verwachten die straks onder ontwikkelingshulp kunnen vallen?
Dat kan, zegt Jan Gruiters, directeur van IKV Pax Christi. In de brief aan de Tweede Kamer staat dat ook rekening wordt gehouden met strategische belangen op het buitenlands veiligheidsgebied. Gruiters: "Die kunnen haaks staan op het doel van burgers beschermen in ontwikkelingslanden."

Op dit moment staat eigenlijk alleen maar vast dat het fonds niet mag worden gebruikt voor noodhulp of de instandhouding van de krijgsmacht. Andere uitsluitingsgronden hanteert het kabinet niet. Gruiters: "De dubbelzinnigheden in de Kamerbrief zullen er toe leiden dat de aanwending van het BIV steeds discussie zal oproepen, niet enkel binnen het kabinet maar ook in de Tweede Kamer."

Heeft minister Ploumen van ontwikkelingssamenwerking met deze uitwerking van het BIV-fonds veel aan haar collega van defensie toegegeven?
Gruiters meent dat beide partijen over en weer water bij de wijn hebben gedaan. "De minister van defensie, Jeanine Hennis Plasschaert, kan het BIV niet zomaar gebruiken als huishoudpot voor militaire uitgaven, maar aan de andere kant kan minister Ploumen de ontwikkelingsrelevantie van het BIV niet 100 procent garanderen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden