Is nieuwbouw wel de oplossing?

Architect Jurrian Knijtijzer (beneden) en medewerker Ybo Berg op de balkons van de eerste Finch Buildings die Knijtijzer ontwierp. Beeld Patrick Post

Geef de weilanden rondom de stad vrij voor woningbouw, roept de Delftse hoogleraar woningmarkt Peter Boelhouwer. Woningnoodangst van de bouwlobby, en nog onverstandig ook, reageert Cees-Jan Pen, lector aan de Fontys Hogescholen. Is de woningnood terug? Of moet de bouwsector anders gaan werken?

Een alleenstaande moeder met haar kind op een klein kamertje, een man die na zijn scheiding terugkeert bij zijn ouders of een student die wat langer thuis blijft wonen. Stuk voor stuk voorbeelden van een krappe woningmarkt. Het tekort aan woningen in Nederland groeit met 30.000 per jaar, becijferde Peter Boelhouwer deze week in Trouw. Vooral doordat er meer alleenstaanden zijn.

De nieuwbouw blijft achter bij de behoefte, stelt Boelhouwer. Gemeenten moeten bouwgrond vrijgeven, ook aan de randen van de steden.

Weg van de minste weerstand
Onnodig en gevaarlijk, vindt Pen. Hij noemt het 'bizar' hoeveel we weten over waar er in de wei zou moeten worden gebouwd en hoe weinig over transformatiemogelijkheden van de totale vastgoedvoorraad. Aan de cijfers van Boelhouwer twijfelt hij niet, wel aan zijn oplossing. Het klassieke pleidooi voor nieuwbouw is een keuze voor de weg van de minste weerstand, zegt Pen. Terwijl de bouwsector juist moet innoveren, nieuwe concepten bedenken zoals de tiny houses, woningen met alles erop en eraan op een beperkt oppervlak.

Boelhouwers collega Friso de Zeeuw (hoogleraar gebiedsontwikkeling in Delft) schat de behoefte aan woningen nog hoger in. De woningproductie moet de komende tien jaar omhoog naar 80.000 tot 90.000 per jaar, schreef hij begin april in de Woonvisie 'Geef wonen de ruimte'. Ook hij pleit voor het loslaten van de vaste lijnen rondom de steden.

Contraproductief
Nee, zegt Pen, bouwen in weilanden is contraproductief. De groene ruimte is immers een economische kracht, de kwaliteit van leven in de steden. Bedrijven vestigen zich in Nederland mede om de prettige omgeving voor hun personeel. Misschien, zegt Pen, moeten de grondprijzen in het groen rondom de stad juist fors omhoog, om zo een fonds te vormen voor stedelijke vernieuwing.

Sluit een nationaal akkoord voor transformatie van leegstaande gebouwen, oppert Pen. Hij gelooft er 'geen barst van' dat dit een druppel op de gloeiende plaat zou zijn, zoals Boelhouwer en De Zeeuw beweren.

De laatste schreef zijn Woonvisie namens 32 grote steden en negen investeerders. Die staan klaar met alleen voor dit jaar al 5,5 miljard euro, aldus woonminister Blok. Dat ze dat geld nog niet uitgeven, komt doordat gemeenten geen grond beschikbaar stellen, stelt hij. Zolang gemeenten hun grondprijzen niet laten zakken, houden projectontwikkelaars hun geld op zak en blijft het voor corporaties moeilijk om goedkope huurwoningen te bouwen.

Verhuurdersheffing
Diezelfde corporaties klagen dat ze door toedoen van de minister financieel krap zitten; ze willen af van de verhuurdersheffing waarmee Blok jaarlijks een slordige anderhalf miljard euro afroomt. Maar daar wil Blok niets van weten, het kabinet heeft dat geld hard nodig. Volgens VVD'er Blok moet de vrije markt de woningmarkt vlottrekken, met een beetje hulp van de gemeenten.

Zijn adviseurs in eigen huis zijn dat niet met hem eens. Een beetje sturing kan geen kwaad, meent het College van rijksadviseurs. Vanouds kiest de bouwsector voor nieuwbouw aan de randen van de stad, maar nieuwe vinexwijken zijn volgens het college de oplossing niet.

Er is lef nodig om het dreigende woningtekort aan te pakken, stelde Rijksbouwmeester Floris Alkemade eerder in Trouw. Nederland staat leeg, betoogt hij. "Duurzaamheid is gebruiken wat je al hebt, niet het zoveelste weiland volbouwen met eengezinswoningen." Hergebruik van bestaande gebouwen kan de motor zijn om de woningvoorraad te vernieuwen, met flexibele oplossingen die makkelijk aan te passen zijn voor jonge of juist oudere gebruikers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden