Is liefde ziekenhuis en verzekeraar blijvend?

Nieuwe financiële eisen zetten samenwerking onder druk

Afgelopen week dook hoogleraar verzekeringskunde en ziekenhuisbaas Hugo Keuzenkamp (Westfriesgasthuis, Hoorn) op in het achtuurjournaal van de NOS. Keuzenkamp voorspelde dat tientallen ziekenhuizen volgend jaar in acute geldnood zullen komen. Zij hebben dan geen geld meer voor het uitvoeren van operaties noch voor het uitbetalen van salarissen. Daarom zal patiënten gevraagd worden rekeningen vooraf te betalen, voorziet Keuzenkamp.

Hij baseert zich daarbij op een rapport waarin onderzoeksbureau PwC wijst op grote risico's voor ziekenhuizen. Afgelopen zomer kwamen zorgverzekeraars, ziekenhuizen en minister Schippers (volksgezondheid) in het Hoofdlijnenakkoord 2012-2016 overeen, dat ziekenhuizen veel meer moeten concurreren op prijs en kwaliteit. PwC wijst erop dat de timing voor zo'n operatie beroerd is.

Zo staan ziekenhuizen nog voor 1,6 miljard euro in het krijt bij de verzekeraars. Dat geld is geleend voor onder meer investeringen. "Geld dat ze binnen afzienbare tijd moeten terugbetalen", schrijven de onderzoekers. Als de instellingen dat bedrag niet zelf ophoesten - de kans daarop is groot want vette spaarvarkens behoren niet tot de standaard inventaris van ziekenhuizen - moeten ze gaan leuren bij de bank.

Of dat lukt, en tegen welke prijs, is onzeker. Banken hebben tegenwoordig te maken met nieuwe internationale financiële eisen en kijken dus scherper naar risico's. En juist aan risico's is volgend jaar geen gebrek in de zorg. Zorgverzekeraars en ziekenhuizen moeten bijvoorbeeld gaan onderhandelen over prijs en kwaliteit van 70 procent van alle behandelingen, tegen 35 procent nu. Een proces waarvan de financiële uitkomst onzeker is.

Daarnaast moeten ziekenhuizen, dankzij een nieuw declaratiesysteem, volgend jaar langer wachten voordat ze bij de zorgverzekeraar behandelingen mogen declareren. Ze krijgen dus later betaald, terwijl de rekeningen intussen gewoon blijven binnenstromen. Dat tikt lekker aan: twee maanden later factureren, dat betekent al snel dat ziekenhuizen uit eigen middelen één miljard euro zullen moeten 'voorschieten'. Per ziekenhuis gaat het al snel om gemiddeld vijtien à twintig miljoen euro voor twee maanden.

De roep van Keuzenkamp en collega ziekenhuisbestuurders aan de zorgverzekeraars om met een landelijke voorschotregeling over de brug te komen, lijkt logisch. Want stond in het Hoofdlijnenakkoord niet een passage dat verzekeraars daartoe verplicht? Keuzenkamp: "Verzekeraars hebben dat geld ook gewoon op de plank liggen. Zij krijgen immers aan het begin van het jaar keurig netjes de premies van hun verzekerden binnen."

Maar zorgverzekeraars hebben te maken met nieuwe Europese richtlijnen die hen verplichten meer geld in kas te houden. PwC verwacht daarom dat zorgverzekeraars zich langzaam zullen terugtrekken als 'traditionele' financiers van de gezondheidszorg. En inderdaad: in haar reactie op het PwC-rapport schoffelde koepelorganisatie Zorgverzekeraars Nederland (ZN) iedere hoop op een landelijke voorschotregeling diep onder het tapijt. Ziekenhuizen in financiële zorgen moeten te biecht gaan bij de zorgverzekeraar waarmee ze contracten afsluiten, vindt ZN.

Dat wordt dan meteen de lakmoesproef voor het Hoofdlijnenakkoord. Daarin bezingen verzekeraars én ziekenhuizen hun gezamenlijke liefde: samen werken aan goede en betaalbare zorg. Maar mocht de chirurg u volgend jaar éérst zijn rekening en dan pas zijn mes presenteren, dan weet u precies hoe het er met die liefde voor staat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden