IS kopieert waterboarding van Amerikanen

Een herdenkingskaart voor de Amerikaanse fotojournalist James Foley die vorige week werd vermoord door IS.Beeld AFP

De Amerikaanse journalist James Foley is tijdens zijn gevangenschap in Syrië gewaterboard, een eerder ook door de VS gebruikte marteltechniek. Ook drie andere gevangenen zijn meerdere keren op deze manier gemarteld door strijders van Islamitische Staat (IS). Dat hebben bronnen die de gijzelaar van dichtbij hebben meegemaakt tegen The Washington Post gezegd. Foley werd vorige week onthoofd door IS.

De vier gijzelaars zouden tijdens het begin van hun gevangenschap zijn gewaterboard in de Syrische stad Rakka. Bij waterboarding moeten gevangenen op hun rug liggen met een lap stof over hun gezicht. Daarover wordt water gegoten waardoor ze het gevoel hebben dat ze verdrinken.

Islamitische Staat heeft de zeer omstreden methode kennelijk gekopieerd van de CIA. De Amerikaanse inlichtingendienst paste wateboarding meer dan 250 keer toe in geheime gevangenissen tijdens het verhoor van drie terreurverdachten na de aanslagen in New York en Washington in 2001. Over het waterboarden door IS zei een goed ingelichte bron tegen The Washington Post: "Ze wisten precies hoe ze het moesten doen".

Bij zijn aantreden in 2009 besloot president Barack Obama dat de veiligheidsdiensten alleen nog mensvriendelijke ondervragingstechnieken mochten inzetten en verbood de CIA de praktijk nog langer toe te passen. Zijn minister van justitie Eric Holder omschreef waterboarding als "foltering" en een methode die de VS "niet wil rechtvaardigen, rationaliseren of gedogen". De CIA zei later er al in 2003 mee gestopt te zijn.

Toch lijken de VS de extremistische en terreurorganisaties ook op andere manieren te hebben geïnspireerd. Bij zijn onthoofding was Foley gekleed in oranje, de kleur die ook door de gevangenen in Guantànamo Bay wordt gedragen, de Amerikaanse gevangenis voor terreurverdachten in Cuba.

In de video die van de executie op internet is geplaatst was ook een andere Amerikaanse journalist te zien die in Syrië wordt vastgehouden, Steven Sotloff. Ook hij was in een oranje overall gekleed, net als vijftien Koerdische gijzelaars die gisteren te zien waren in een nieuw filmpje van IS. Een van de mannen werd daarna onthoofd voor een moskee in Mosoel, dat door IS is veroverd.

Ook heeft IS een aantal keren nep-executies uitgevoerd met Foley, zei de Franse journalist Didier Francois die met hem gevangen zat. De Amerikaanse fotojournalist werd volgens Didier extra gemarteld nadat uit foto's op zijn computer bleek dat zijn broer bij de Amerikaanse luchtmacht werkt. Ook de CIA maakte gebruik van nep-executies bij verhoren, hoewel een Amerikaanse federale wet uitdrukkelijk verbiedt om verdachten met 'een aanstaande dood' te bedreigen.

Guantànamo Bay, Cuba (archief)Beeld EPA

Critici van extreme ondervragingstechnieken betogen al jaren dat deze praktijken kunnen leiden tot kopieergedrag en zo Amerikanen in groter gevaar kunnen brengen.

'Marteling vergoelijken opent de deur voor onze vijanden om hetzelfde te doen tegenover gevangen Amerikaanse militairen in de toekomst', waarschuwden de Democratische senatoren Dianne Feinstein en Sheldon Whitehouse in 2008 in een opiniestuk in een Amerikaanse krant.

Waterboarden en andere extreme ondervragingstechnieken 'ondermijnen onze strijd tegen terreur, staat in scherp contrast met onze waarden, levert geen betere inlichtingen op dan de meer traditionele technieken en bezoedelt onze internationale reputatie', aldus de senatoren.

Een anonieme Amerikaanse functionaris wilde gisteren tegenover The Washington Post niets horen van kopieergedrag. "IS is een groepering die vaak mensen kruisigt en onthoofd. Ze heeft daarvoor geen inspiratie nodig. De suggestie wekken dat er enig verband is tussen de wreedheid van IS en gedrag van de VS in het verleden is bespottelijk en voedt hun gestoorde propaganda".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden