Opinie

Is invoering van het basisinkomen toch de oplossing?

Beeld Flickr/Epsos.de

Eerlijk zeggen: denkt u bij het woord 'basisinkomen' aan de jaren zestig? Aan te grote idealen, aan een gebrek aan gezond verstand?

Dat was wel mijn eerste impuls, toen ik eind vorig jaar bij een bijeenkomst over geld en geluk, aan tafel kwam te zitten met een jonge historicus, gekleed in een keurig donker colbert met licht overhemd. Hij begon meteen zo serieus over het idee van het basisinkomen dat ik mijn scepsis voor de gelegenheid even liet varen.

Rutger Bregman, want hij was het, propageert al langer het 'gratis geld voor iedereen'. Bregman schreef met Jesse Frederik het essay van de Maand van de Filosofie. In het Filosofisch Elftal gaf Marli Huijer hem gisteren in Trouw wel de eer een 'groot idee vanuit hoge morele principes' geformuleerd te hebben, maar Huijer zei ook dat de bedenkers van zulke grote ideeën vaak vergeten dat er ongewenste neveneffecten zijn.

Structurele probleem
Bregman is de enige niet die het idee van het basisinkomen uit de kist met flowerpowerspullen gehaald heeft. Ook andere denkers die zien hoe het aantal werkloze vijftigers en zzp'ers met een karig inkomen tegen wil en dank is toegenomen, opperen dat een vast inkomen voor iedereen misschien wel de minst slechte aanpak is van dit structurele probleem op de arbeidsmarkt. Deze week noemden op de opiniepagina Rob Mulder en André van Heel het basisinkomen als idee, in reactie op de verwachte robotisering van de samenleving, die wel twee tot drie miljoen banen kan gaan kosten.

Laten we even plussen en minnen. Om met de bezwaren te beginnen: het invoeren van het basisinkomen voor iedere Nederlandse burger kost misschien wel 30 miljard alleen aan het ombuigen van het stelsel. De ongelijkheid in inkomen blijft, want iedereen die erbij verdient kan dat geld houden. Onduidelijk is hoeveel het de overheid per saldo zal gaan kosten in de uitvoering. Onduidelijk is ook hoe die uitvoering in zijn werk gaat. Houden Nederlanders die tijdelijk in het buitenland leven hun recht erop? Hoe fraudegevoelig is het?

Geen kat- en muisspel meer
En dan de voordelen: mensen zonder werk kunnen toch meer economisch actief zijn, want het extra verdiende geld hoeven ze niet terug te storten. Het groeiende aantal mantelzorgers kan makkelijker werk en zorg combineren. De overheid kan krimpen, want bijstand en AOW worden afgeschaft. De controle vanuit uitkeringsinstanties zal vooral ook veel geringer zijn. Het kat- en muisspel tussen uitkeringstrekkers en overheid, dat soms een paar tientjes als inzet heeft, maar een veelvoud ervan kost, kent dan nog maar weinig spelers.

Vooral zal het leiden tot een 'ontspannen samenleving', zoals Bram van Ojik in de jaren tachtig bepleitte in zijn boekje over het basisinkomen. Gerrit Zalm, toen van het CPB, was twintig jaar geleden trouwens ook voorstander.

Wat vindt u: is het invoeren van een basisinkomen een goed idee?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag in de krant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden