Is het sneeuw of zilver?

'Kerstgedichten' uit de klassieke Arabische poëzie

Voor het eerst telt Mosul geen christenen meer, schreven de kranten deze zomer. Nadat de strijders van Islamitische Staat de Iraakse stad in juni van dit jaar overnamen, kregen de christenen de keus tussen bekeren, religieuze belasting betalen of de dood. Velen kozen ervoor te vluchten.

De komst van IS maakte een eind aan een tweeduizendjarige traditie, die zeker ook zijn sporen naliet in de klassieke Arabische poëzie.

Beschrijvingen van dat christelijk leven door het oog van klassieke Arabische dichters zijn nu door schrijver en vertaler Hafid Bouazza bijeengebracht in zijn bloemlezing 'Vrede is de nacht'. Veel van die gedichten ontstonden in kloosters. Dat waren, schrijft Bouazza in zijn inleiding, in vroeger tijden geliefde pleisterplaatsen bij dichters, en zeker bij de 'drinkebroers' onder hen. Want in de kloosters werd wijn geschonken, iets wat elders onder het heersende moslimgeloof niet toegestaan was. "O wat een behaaglijkheid! Hun aanzien ligt in antieke wijn, / die in elke soort van kelk op en neer kolkt", schreef Abu Nuwas (755-813) extatisch over de monniken uit het klooster van Ukayr¿h.

De specifieke aanleiding voor de bloemlezing was een nieuwe interpretatie van soera 97, die volgens Bouazza altijd is gezien als een beschrijving van het neerzenden van de Koran, maar die ook een verwijzing naar de kerstnacht lijkt te bevatten: "Wij hebben hem in de nacht van de geboortester gezonden. / (...) Vrede is deze nacht tot het rijzen van de dageraad."

In het verlengde van deze soera selecteerde de vertaler 'kerstgedichten' uit de klassieke Arabische poëzie, waarbij 'kerst' bijzonder ruim moet worden opgevat: niet alleen als de geboorte van Jezus (in de islam een van de profeten), maar ook als winter en sneeuw. En dus bevat de bundel veel schitterende beschrijvingen van een levende natuur. Beelden van sneeuw of een met witte vlokken bedekte aarde worden in trage, intense regels opgeroepen:

Is het sneeuw die valt of zilver dat gesmolten wordt?

Of zijn het kamfergreinen die vermalen worden?

De wijde aarde lijkt erdoor, alsof zij

aan elke horizon met blote tanden lacht.

Dankzij de vertaler, uiteraard. Hafid Bouazza, die al met zijn eerste verhalenbundel liet zien te kunnen schilderen met de Nederlandse taal, laat zich ook in zijn vertalingen leiden door een voorliefde voor het archaïsche, voor woorden die ternauwernood nog in de Dikke Van Dale staan.

"Door al wat de winter er bestrooit op de horizonten / lijkt de bewolking op kaardsels van katoen."

En waar sommige dichters het vrouwelijk schoon bij de kloosters bezingen - de novicen 'met tailles als wespen' -verheerlijkt een ander Maria als redster van de schepping.

Zo is 'Vrede is deze nacht' een warm, bont en elegant amalgaam van religieuze en profane winterpoëzie, schatten uit een tijd die ooit was.

Vrede is deze nacht. Winterpoëzie. Samenstelling en vertaling Hafid Bouazza. Prometheus; 82 blz. euro 14,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden