Is Ghana ook na morgen nog paradepaardje?

Afrikaans succesland naar stembus 'Zelfs hier is Arabische Lente mogelijk'

Afrika's modeldemocratie. Het paradepaardje van een continent dat met talloze conflicten en een imagoprobleem kampt. Het gaat zó goed in Ghana dat het altijd van de nieuwsagenda valt. Geen constante staatsgrepen, geen slepende burgeroorlogen en geen gewelddadige verkiezingen, zoals in veel andere West-Afrikaanse landen.

Terwijl Noord-Mali onder controle van islamisten staat, er in Guinee-Bissau ook een coup werd gepleegd en in Nigeria het religieuze geweld zich uitbreidt, haalde Ghana ongestoord de titel binnen van het land met de hoogste economische groei ter wereld: ruim 14 procent in 2011.

De Ghanezen gaan vandaag en morgen naar de stembus voor de parlements- en presidentsverkiezingen. Dan zal blijken of Ghana's smetteloze reputatie wederom terecht is.

"Niemand verwacht ongeregeldheden. Ghana's reputatie is in democratische zin zeker terecht", zegt Jan Tuit, programmamanager Ghana van het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie (NIMD). "Niet alleen zijn er al sinds 1992 vredige machtswisselingen geweest tussen regering en oppositie, Ghana heeft een voor Afrika unieke biometrische kiezersregistratie met vingerafdrukken. De overheid heeft daar 100 miljoen dollar in geïnvesteerd. Heel belangrijk om fraude te voorkomen in een land waar veel mensen dezelfde voornaam hebben." Veel Ghanezen worden vernoemd naar de dag van de week waarop ze geboren worden.

Tuit somt meer op: de onafhankelijke kiescommissie, de gedragscode die het kandidaten verbiedt moddercampagnes te voeren en de vrije pers. "In Zimbabwe is het verboden de president te beledigen. In Ghana rekent de president erop."

Van de acht presidentskandidaten doen alleen zittend president John Drahmani Mahama (54) van het sociaal-democratische NDC en Nana Akuffo-Addo (68) van de liberale NPP er toe. Noorderling Mahama, een historicus en schrijver uit het arme noorden, was vicepresident totdat technocraat John Atta Mills in juli plots overleed. De verwachting is dat hij Mills' koers van bezuinigen op de publieke sector en het bewaken van het overheidsbudget zal voortzetten. Mahama wil de opbrengsten van de nieuwe oliesector in Ghana vooral in de infrastructuur steken.

Zijn uitdager is de flamboyantere zuiderling Akuffo-Addo. Deze ex-minister en zoon van een oud-president, is een vertegenwoordiger van de Ashanti, een bevolkingsgroep die de goud- en cacaosector in Ghana beheerst. Groot was daarom de verbazing dat hij in zijn campagne de nadruk legt op gratis voortgezet onderwijs. "Daar raakte de NDC van in de war", zegt Ghana-expert Sebastiaan Soeters van het Afrika Studiecentrum. "Een slimme zet. Maar kan hij het waarmaken?"

Soeters prijst Ghana's democratie, maar prikt wel gaten in het succesverhaal. "De meeste Ghanezen zijn arm gebleven. De belofte van de olie is voor hen niet tastbaar."

Volgens hem luisteren zowel Mahama met zijn infrastructuur-agenda, als Addo met zijn onderwijs-agenda dus niet naar de behoeften van het volk. "Wat Ghana nodig heeft, zijn banen. Van de Ghanezen werkt 86 procent in de informele economie. In de cacao, goud, landbouw. Dat is werk zonder sociale zekerheid en waar weinig belastinggeld uit voortkomt. Ghana's economische groei dankzij de olie is spectaculair, maar heeft geen banen opgeleverd."

In dat opzicht kan de onderwijs-genda van Addo zelfs schadelijk zijn. Soeters: "Dan krijg je steeds hoger opgeleide jongeren die geen werk op hun niveau vinden, zoals in Egypte. Dan kun je Arabische Lente-taferelen krijgen in het vredige Ghana."

'Ook in Ghana is er nepotisme en corruptie'
Amma Assante, politicologe van Ghanese komaf, ergert zich aan de loftuitingen voor haar vaderland. "Omdat er geen bloed vergoten wordt bij verkiezingen in Ghana, staat iedereen al te applaudiseren. Waarom zulke lage standaarden omdat het een Afrikaans land betreft?" Volgens haar gaat er nog genoeg mis in Ghana, ook tijdens verkiezingen. "De chiefs van districten krijgen vaak gloednieuwe auto's aangeboden van de presidentskanditaten, zodat ze hun gevolg ertoe bewegen op de betreffende politicus te stemmen. Ghana is niet vrij van nepotisme en corruptie, hoor."

Ook is Assante niet blij met het gebrek aan vrouwen in de politiek. "Alle kandidaten zijn mannen. Ook in het parlement is het aantal vrouwen laag. Veel lager dan in andere Afrikaanse landen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden