Is er eigenlijk wel plek voor Pegida in Nederland?

Pegida-leider Lutz Bachmann tijdens een demonstratie afgelopen zondag in Utrecht. Beeld epa

Pegida is gekomen om te blijven', is hun zelfverzekerde leus. Opeens is er een kleine Nederlandse afdeling van de grote Duitse anti-islambeweging opgedoken. Hun eerste demonstratie liep het afgelopen weekeinde uit de hand. Begin volgende maand staat de tweede manifestatie al weer op de agenda, opnieuw in Utrecht.

Vluchtelingen uit islamitische landen laten ze hier liever niet blijven. Het Nederlandse filiaal van Patriotische Europäer gegen die Islamisierung des Abendlandes volgt in grote lijnen het programma van de Duitse vrienden. De beweging daar krijgt sinds november 2014 grote demonstraties van bezorgde burgers op de been. "Er moet een immigratiestop voor mensen uit islamitische landen komen", is ook bij de kersverse Nederlandse afdeling het belangrijkste standpunt.

Hun gedachtengoed laat zich lezen als een iets rauwere variant van het PVV-programma. Niet zo gek, want Geert Wilders was in april van dit jaar al eens eregast op de Duitse Pegida-bijeenkomst in Dresden. Daar prees de leider van de PVV een publiek van naar schatting 10.000 mensen voor hun strijd tegen de islam.

Vlagvertoon
Hoe groot is de jonge Nederlandse onderafdeling eigenlijk? En wie zitten erachter? Op de afgelopen manifestatie in Utrecht waren ongeveer tweehonderd aanhangers afgekomen. Lang niet allemaal de bezorgde nette burgers uit 'de middenklasse en de werkende klasse' die Pegida Holland zegt te willen vertegenwoordigen. Rechts-extremistische splintergroepjes uit Nederland, België, Groot-Brittannië en Duitsland grepen de bijeenkomst aan voor hun eigen vlagvertoon. De vechtpartijen met antifascistische actiegroepen waren voorspelbaar.

De Pegida-organisatie waarschuwt op haar internetsite dat zulke rechts-extremistische supporters de club alleen maar in een slecht daglicht zetten. Ze hamert op net gedrag: 'We willen een goed visitekaartje afgeven'. Demonstranten wordt verzocht hun gezicht niet te bedekken, geen verboden discriminerende leuzen te schreeuwen en niet met 'verkeerde symbolen' te zwaaien. Geen nazi-vlaggen meenemen, luidt een van de verzoeken.

Mensen die hun steun willen betuigen aan vluchtelingen, oproepen tot verdraagzaamheid en zich keren tegen racisme kwamen zondag ook bijeen in Utrecht. Beeld anp

Edwin Wagensveld werpt zich op als een van de leidende figuren van de Nederlandse Pegida-tak. Hij voerde in Utrecht het woord. Een bekende, volgens de speurders van zijn linkse tegenstanders.

De antifascistisch onderzoeksgroep Kafka kent Wagensveld ook onder het alias 'Ed aus Holland'. Dat was de man die in januari van dit jaar bij de bijeenkomst van Pegida Duitsland op het podium een adhesiebetuiging van Wilders voorlas. "Ik steun jullie van harte. Miljoenen in Europa steunen jullie", luidde de PVV-solidariteitsboodschap.

Grenzen dicht
De standpunten waarmee de Nederlandse Pegida-splinter wil uitgroeien tot een groot succes zien er vertrouwd uit voor wie de verkiezingsprogramma's van de PVV kent. Grenzen dicht. Opvang van oorlogsvluchtelingen of religieus vervolgden moet eerst en vooral in de buurt van hun eigen land. Illegalen zijn strafbaar. Alle islamitische scholen sluiten. Geen nieuwe moskeeën.

Het clubje bepleit bovendien een 'duurzaam familiebeleid'. De overheid dient het krijgen van kinderen te stimuleren om de samenstelling van de Nederlandse bevolking bij te sturen. Natuurlijk geen toekomstige bevolking met al te veel kinderen die de Koran leren lezen. Er staat letterlijk in het Pegida-programma: 'De bevordering van duurzaam familiebeleid (moet) een prioriteit zijn om een halt toe te roepen of zelfs een ommekeer om de demografische verandering te bewerkstelligen'.

De vraag is of Pegida Holland met de Duitse succesformule groot kan worden. Dat zal lastig zijn, want kiezers kunnen hier al terecht bij de PVV, met al z'n meldpunten en anti-islamacties. Zo'n soort politieke partij kent het Duitse parlement niet.

Mooi weer spelen
Intussen probeert de Pegida-organisatie, net als de PVV, uit de buurt van rechts-extremistische actiegroepen te blijven. Haar tegenstanders, zoals Kafka, zeggen dat de club alleen maar mooi weer probeert te spelen en wel degelijk foute banden heeft. De linkse website IndyMedia toont een lange serie foto's van de demonstratie in Utrecht, met allemaal prominenten van radicaal-rechtse bewegingen. De Nederlandse Volksunie was er weer eens. De Dutch Defense League met mevrouw Raffie Chohan. Barry Kluft, de leider van Autonoom Nationaal Sociaal Nederland stond er, onder zijn capuchon.

Keihard bewijs van echte vriendschappelijke relaties is dat niet. Kan Pegida er wat aan doen dat zo'n manifestatie een grote aanzuigende werking heeft op al dat soort rechts- radicalen? In een interview met het televisieprogramma 'EenVandaag' zei Edwin Wagensveld daarover: "Het verschil is dat zij met Pegida meelopen. En Pegida niet met hen. Wij hebben niets met extreem-rechts te maken."

Avondland

Avondland is een oude benaming voor Europa, tegenover het Morgenland Azië, het land waar de zon opkomt. Maar de term Avondland die Pegida gebruikt verwijst ook naar een oud boek van Oswald Spengler (1880-1936) 'Der Untergang des Abendlandes'. Daarin staat dat de Europese cultuur op z'n einde loopt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden