Nieuws

IS doet alsof er niets aan de hand is en verplaatst wapens

Een Koerdische strijder bij de berg Zardak op 25 kilometer ten oosten van Mosul. Beeld Photo News

Inwoners van de stad slaan voedsel in om de invasie van de stad in kelders te kunnen uitzingen. IS ontkent intussen dat er sprake is van enige spanning.

Islamitische Staat (IS) verloor de eerste dag van de slag om Mosul zo'n 200 vierkante kilometer aan grondgebied, maar de eigen media spraken slechts over afgeslagen aanvallen en twintig geslaagde zelfmoordaanslagen. Om dit 'niets-aan-de-hand'-beeld te benadrukken kwam IS-persbureau Amaq 's avonds met foto's van een rustige straat in Mosul, waar mannen en jongens ontspannen rondhangen.

Telefoontjes met achtergebleven familieleden van inwoners van Mosul die nu in de Koerdische regio wonen, geven een ander beeld. IS-aanhangers zijn nerveus, rijden wat rond en zijn zo gepreoccupeerd dat ze zich - zeer ongebruikelijk - niet met burgers en hun kleding of gedrag bemoeien.

Kapot gebombardeerd

Het is rustig op straat, de meeste burgers blijven thuis. Niet per se omdat de Iraakse regering daarop in afgeworpen pamfletten heeft aangedrongen, maar vanwege de onvoorspelbaarheid van IS en de luchtaanvallen op IS-kantoren en opslagplaatsen. Er zijn berichten dat IS explosieven en wapens blijft verplaatsen binnen woonwijken, en zelf toevlucht zoekt in moskeeën.

Een broer van een Mosulse zakenman in Erbil heeft zijn gezin verhuisd naar het souterrain van zijn huis omdat dat na twee bombardementen in de buurt geen ramen of deuren meer heeft. Een nicht slaagde erin familie te bezoeken aan de overzijde van de rivier de Tigris die de stad in tweeën deelt. Ze meldde dat de Vrijheidsbrug, de belangrijkste brug die de stadsdelen verbindt, grotendeels kapot is gebombardeerd.

IS-aanhangers hebben hun gezinnen verhuisd naar de rechteroever van de Tigris of naar Syrië, zegt Mohammed, een activist die in Koerdistan woont maar dagelijks contact heeft met Mosul en die anoniem wil blijven. Op die oever is het regeringscentrum waar strijders zich verschansen voor straatgevechten met het Iraakse leger. "Op de linkeroever zijn wijken waar ze nauwelijks meer gezien worden."

Burgers slaan etenswaren in, om de komende invasie in de diepe kelders van hun huizen te kunnen uitzingen, vertelt hij. "Ze wachten." Want IS is dan minder zichtbaar maar heeft wel extra controleposten en zwaarbewapende nachtbrigades ingesteld om vertrek te voorkomen.

Onrust binnen IS

Volgens de blogger Mosul Eye, die al twee jaar vanuit Mosul verslag doet, heeft IS de leden van zijn veiligheidsapparaat overgeplaatst naar het leger, en zijn veel van zijn strijders tieners - wat strookt met de waarneming aan het front dat onder de gesneuvelde IS-strijders veel vijftien- en zestienjarigen zijn.

De groep weet dat ze met veel slachtoffers te maken gaat krijgen: volgens de blogger houdt IS in het Aljamhouri-ziekenhuis artsen in gijzeling om te voorkomen dat ze vertrekken. En de groep heeft niet alleen met externe dreiging te maken: uit de stad komen berichten over verzet. Mohammed vertelt over een schietpartij waarbij IS-aanhangers zouden zijn omgekomen. Ook binnen IS lijkt er onrust te zijn. Zijn contactpersonen herkenden lokale IS-aanhangers in executievideo's van zogenaamde 'spionnen'.

Uit meerdere bronnen komen berichten over een opstand in het dorp Lezaka buiten Mosul. Volgens Mohammed zouden zeven IS-aanhangers gedood zijn. Het Iraakse leger bereikte de plaats gisteren. "IS kon niemand straffen omdat het te druk is met de opmars van het Iraakse leger." Toch lijkt IS in Mosul klaar te zijn voor de strijd. Het heeft tunnels gegraven en muren gebouwd. Rond de stad zijn greppels gevuld met olie die aangestoken wordt om de vijand tegen de houden en hem het zicht vanuit de lucht te ontnemen.

Mohammed kreeg meerdere telefoontjes over mysterieuze containers die IS plaatste langs de route die een binnenvallend leger zou volgen. "Soms staan ze naast de huizen. Mensen maken zich zorgen wat erin zit. Explosieven? Als die ontploffen zou de schade enorm zijn."

De volledige namen van de geïnterviewden zijn bij de redactie bekend.

Neef Baghdadi dood

Onder de twintig zelfmoorddaders van dag één van de slag om Mosul was maandag een naast familielid van IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi: zijn neef Abu Hajir al Badri. IS meldde zijn 'vertrek naar het paradijs' zonder verdere poespas in het rijtje van 'martelaren' van de dag. Leiders en hun familie blijven bij IS meestal buiten de strijd. Wellicht wil IS door een neef van de kalief in te zetten laten zien dat iedereen meevecht, om zo de motivatie onder de strijders op te vijzelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden