Is dit 'Zomergasten' of is dit 'Koffietijd'?

Nooit heb ik iets van of óver Saskia Noort gelezen. Dat kan een omissie zijn, maar evengoed een voordeel: ik sta onbevangen tegenover deze succesrijke thrillerschrijfster (meer dan 2,6 miljoen boeken verkocht). Zo ging ik zondagavond ook voor de tv zitten: onpartijdig. Wat ik zag in 'Zomergasten' was een vriendelijke, bescheiden vrouw. Geen literaire pretenties ('voor mijn part zet mijn uitgever op de cover: géén literatuur') of sterallures ('BN'er zijn is geen reet an').

Ze groeide op in een vrijgevochten jaren zestig-gezin in Bergen. Veel drinken, op tafel dansen, bloesjes uittrekken, bij de buurman op schoot, dat soort werk. Een milieu waarin Mick Jagger bekend stond als 'geile vent'. Op haar veertiende werd ze verkracht op een 'verkeerd feestje' in de buurt. Deze vrouw droeg veel ballast met zich, dat was duidelijk. Hoe zou ze zich ervan hebben bevrijd én, interessanter nog, hoe zouden haar ervaringen doorwerken in haar boeken?

Daar kregen we nauwelijks zicht op. Noort tipte de ene na de andere belevenis lichtjes aan, en presentator Wilfried de Jong poogde quasi-therapeutisch alle draden wanhopig aan elkaar te knopen met zielkunde van de koude grond. Zoals: "Je bent een pleasertje, maar in je boeken ook een etterbakkie, hè?" Noort: "Dat is toch heerlijk? Dat je al lezend denkt: Oh man, ga dat huis niet binnen!" En dan volgde een nieuw wankel psychologisch bruggetje naar weer een ander angstje of emotietje. "Je zei net dat je geboorte een ongelukje was. Maar dat heeft volgens jou niets te maken met je vrees voor afwijzing?" Noort: "Nou, onbewust toch wel, denk ik."

We waren ruim twee uur op weg, en nog steeds zat ik voor de buis. Niet om wát er werd verteld, maar vanwege de volkomen raadselachtigheid van het waaróm. Dat ze slank wilde blijven, bang was voor tunnels, en graag geliefd bij de mensen, waarom moesten we dat allemaal weten? Niets viel in een bodem, alles bleef roerloos in de lucht hangen zoals wasgoed op een windstille zomerochtend. En toch bleef je hopen op een knoert van een link naar haar auteursbestaan. Maar nee. We hoorden alleen dat schrijven saai was.

Noort leek zelf geen lezer. Truman Capote vond ze een nare man. Dat oordeel baseerde ze op de film 'Capote' met Philip Seymour Hoffman in de titelrol. Vaker bleek dat Noort moeilijk onderscheid kan maken tussen fictie en werkelijkheid. Wanneer Brigitte Kaandorp als cabaretier babyboomers onderuit haalt, dan lijkt het of Noort denkt dat Kaandorp tevens een mening uit. Zoals Noorts lezers vermoeden dat alles in haar boeken écht is gebeurd.

Op school las Noort veel boeken 'tegen haar zin', zei ze. Alleen John Irving vermocht haar te bekoren, maar dat had mede te maken met diens aantrekkelijke fysiek. De Jong maakte niet de indruk zelf ook maar één boek van Noort te hebben (uit)gelezen. Dat tezamen leidde ertoe dat we alleen de mens achter de schrijfster te zien kregen. En de mens weer áchter die mens. Hoe minder kunstzinnig, hoe meer mens.

'Zomergasten' was ooit een podium voor lieden die met een zeker abstractieniveau en enige diepgang konden reflecteren op zichzelf en hun wereldbeeld. Nu lijkt het af en toe op 'Koffietijd'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden