Is de viool van fout hout?

Julian Winter

Julian Winter is het zo te zien op de internationale markt gerichte pseudoniem van het schrijversduo Esther Jansma en Wiljan van den Akker. Ook de receptuur van het verhaal, kosmopolitisch door verschillende tijden heen, wijst op on-Nederlandse ambities. Jansma is behalve dichteres dendrochronologe (boomtijdkundige) en Van den Akker, die ook gedichten schrijft, is in het dagelijks leven hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde. Ook dát, beider bezigheden, hout en het academische wereldje, speelt een voorname rol in hun eerste gezamenlijke roman 'De Messias'.

De Messias is de bijnaam van een viool die aan Stradivarius wordt toegeschreven maar waarvan de herkomst eigenlijk nogal dubieus is. Houtdeskundige Emma Faber dateert het instrument in elk geval heel wat later dan de eigenaar, het Ashmolean Museum in Oxford, lief is. Er ontstaat een heftige authenticiteitsstrijd rond het instrument, dat trouwens zo kostbaar is dat het niet bespeeld mag worden. Het verslag daarvan doet denken aan romans als de 'De Da Vinci Code' en in de verte ook aan Mulisch' 'De ontdekking van de hemel'. 'De Messias' is een moderne avonturenroman annex thriller.

De schrijvers hebben door de hedendaagse wederwaardigheden rond de beroemde viool het verhaal van een stuk hout door de eeuwen heen gevlochten. Dit sprekende hout is als het ware de ooggetuige van de ontstaansgeschiedenis van de viool: "Ik ben hout. Niet van hout, maar hout. De tijd voert me mee. Krakend val ik om." Het hout gidst de lezer door de wereld van vioolbouw en -handel door de eeuwen heen. Overigens wordt de gedachte dat het om een en het zelfde stuk hout gaat enigszins tenietgedaan door de verschillende en incongruente vormen die het steeds maar weer aanneemt: een traptrede, een stoelplank, een presse-papier, een strijkstok, een houten kruisje, een pijp, een knoop, een hamersteel, een vitrinebodem enzovoort.

Twee verhaallijnen dus: die van de omstreden viool en haar twistende bezitters en kenners die de hele wereld rondvliegen om de waarheid boven water te krijgen of juist te verdoezelen, en die van het hout dat opduikt als getuige van de geschiedenis. Met tussendoor ook nog wat liefde en verraad.

Ik moet zeggen dat Jansma en Van den Akker met 'De Messias' een vlotte en vaardige roman hebben geschreven, niet diepgravend maar wel meeslepend. Vooral het personage van Emma Faber, de onzekere maar tegelijkertijd halsstarrige dendrochronologe, komt goed uit de verf, alsmede de vraag wat nu eigenlijk historische authenticiteit voorstelt. Misschien zit er door allerhande restauraties geen stuk origineel hout meer aan de beroemde Stradivarius maar dat doet volgens sommigen niks af aan de herkomst ervan. En passant krijg je dus ook nog een interessante kwestie mee.

Jammer dat bij alle wetenschappelijke en historische verwikkelingen 'De Messias' ook zo nu en dan streetwise wil zijn. Het 'ruwhouten' taalgebruik is mij te opzichtig ongelikt, met uitdrukkingen als 'frigide doos' of "tijdens het neuken deed ze alsof, ze gilde alle ramen uit de sponningen. Wat een nepwijf. Die kon gewoon nooit haar kop houden: trilili, tralala, van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat."

Daar staat tegenover dat de Messias knap en spannend geconstrueerd is, met een grote afwisseling van karakters en gebeurtenissen, een kritische kijk op reputaties (Stradivari zelf bijvoorbeeld komt er behoorlijk ongunstig van af) en een spannend verloop. Eigenlijk weet je aan het eind nog niet helemaal wie en wat je moet geloven en dat vind ik voor een echte plot-roman een opmerkelijke verdienste. 'De Messias' heeft in elk geval het nodige in zich om een publiek succes te worden.

Julian Winter: De Messias Prometheus; 370 blz. euro 19,95

Wiljan van den Akker en Esther Jansma vertaalden eerder gedichten van Mark Strand. Apart wonnen ze diverse poëzieprijzen, zoals de C. Buddingh' prijs (Van den Akker) en de C.C.S. Croneprijs (Jansma). Samen debuteren ze nu als Julian Winter, een Nederlandse 'literaire' Nicci French dus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden