Klein Verslag

Is de verkiezingsuitslag het gevolg van de strijd tussen Oost- en West-Duitsland?

Hoe heeft het zover kunnen komen: zoveel toeloop bij de partij die toch ook bruine vlekken vertoonde en waarop naast de aanduiding 'burgerlijk-nationaal' ook termen als racistisch en fascistisch werden losgelaten.Beeld REUTERS

Duitsland, schreef gisteren The New York Times, heeft lang vakantie gekregen van de geschiedenis, maar die lijkt nu wel voorbij. Alles ziet er abnormaal normaal uit, welvarend, democratisch en tolerant. Men is er gelukkig met de economische situatie en de werkloosheid mag er geen naam hebben. Maar dicht onder de huid broeit de onvrede en de angst.

Ik las het met instemming, ik had de week na de verkiezingen in Duitsland doorgebracht, in de Oost-Duitse deelstaten Saksen-Anhalt en Saksen om precies te zijn en had er de welvaart gezien; tegelijkertijd hadden juist hier, vooral in Saksen, velen hun stem uitgebracht op de AfD, die doorgaat voor een pure protestpartij aan de uiterst rechtse flank van het politieke spectrum.

Dus men was er welvarend en ontevreden. Er werd in die week druk geanalyseerd en gepsychoanalyseerd over hoe het zover had kunnen komen: zoveel toeloop bij de partij die toch ook bruine vlekken vertoonde en waarop naast de aanduiding 'burgerlijk-nationaal' ook termen als racistisch en fascistisch werden losgelaten.

Op de bank bij de psychiater lagen met name de Oost-Duitsers, en van hen vooral de mannen. De psychiater is dan steevast een Wessi, of iemand die uit het Oosten komt maar al lang in het westen van Duitsland woont. Vijftien procent van de inwoners van de voormalige DDR volgde die weg sinds de Duitse hereniging: onder hen veel vrouwen en jongeren die in het westen betere kansen zagen, in studie en opleiding. Achter bleef in het Oosten, te midden van gedemonteerde staatsbedrijven en een kapot gereten sociaal vangnet: de oudere en de minder kansrijke man, die moeite kreeg een vrouw te vinden. Onvrede is ook onbevredigd zijn.

Zo wil de analyse zo'n beetje.

Karikaturaal

Maar karikaturaal is het wel. Zoals in het Westen van de nieuwe medeburgers in het Oosten wel vaker een karikatuur werd gemaakt. In Die Welt schreef redactrice Kathrin Spoerr erover, die zelf nog vóór de val van de Muur naar het Westen vluchtte. Ik vat samen.

De vrouwen uit het Oosten gaan met iedere man naar bed, alle Oost-Duitse mannen zijn alcoholisten. In het Oosten houden ze naakt vakantie en Oost-Duitse kinderen zijn door de kinderopvang van staatswege getraumatiseerd. Daar ontwikkelden ze hun fascistoïde neigingen omdat ze op een potje zindelijk moesten worden. En ook hebben Oost-Duitse vrouwen geen idee van mode en om de kledingsmaak van de mannen kun je alleen maar lachen. Eigenlijk hadden noch de mannen noch de vrouwen een sjoege van wat er in de wereld speelde.

En nog iets dat Spoerr in de politiek-correcte houding van de West-Duitsers opviel: je hoorde geen Polen-, Russen- of Turkengrappen te maken. Alleen als het over de Oost-Duitsers ging dan kon je die terughoudendheid laten varen.

En Kathrin Spoerr? Die hield zich stil en schaamde zich. Ze maakte zich onzichtbaar om nog meer West-Duitse te worden.

Ja, nu is het de Oost-Duitse man, met zijn doortunnelde oorlellen en zijn doodshoofd-tattoe die het stereotype mag uitbeelden. Kijk hem staan. Radicaal, inhumaan, laag opgeleid.

Maar misschien zou men daar in het Westen wat meer aan introspectie moeten doen. Ook daar groeide de AfD sterk. Bijvoorbeeld in het oosten van Beieren, waar nog zoveel Heimat is.

Lees ook: In het Oosten, waar Duitsland begon, behaalde de AfD haar grote winst

Lees hier meer columns van Wim Boevink.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden