Klein Verslag

Is de stemming beter dan de toestand?

De krantenpagina in Die WeltBeeld Wim Boevink

De koningin droeg lood, maar deed daarmee geen uitspraak over onze tijd. Want de schatkist loopt vol, en het land kan zich permitteren extra geld in te zetten voor zorg, onderwijs en koopkrachtbehoud. De verwachting is dat een nieuwe regering nog met lastenverlichtingen gaat komen. Want 'meer mensen moeten profiteren van de economische groei'.

We varen wel.

De tijd lacht ons dus toe, onze steden bloeien, onze huizen veranderen in goud en overal brandt de koffie in exotische melanges.

Of is die Stimmung besser als die Lage? zoals ik gisteren geformuleerd zag in Die Welt, in een afgedrukte rede van de bestuursvoorzitter van de uitgeverij van die krant. Die voorzitter heet Mathias Döpfner, en zijn rede was looiig opgemaakt, met zo'n brede broad sheet pagina met alleen maar tekst, maar die looiigheid was hier wél uitdrukking van bezorgdheid en opkomend noodweer.

De tekst loopt door onder de afbeelding

De krantenpagina in Die WeltBeeld Wim Boevin000

Ja, de stemming is beter dan de toestand, zei Döpfner, want die toestand wierp juist grote vragen op. Döpfner was zijn rede begonnen met een opsomming van terreuraanslagen in Europese steden, ieder van islamistische signatuur, maar ook merkte hij een sluipende onderwerping op aan een intolerante minderheid, een onderwerping zoals Michel Houellebecq al in zijn 'Soumission' had beschreven.

Somberheid

Dat Lidl de verpakkingen verandert van producten waarop een Grieks kerkje staat en er het kruis van verwijdert. Dat een zwembad in Neuss ophoudt de traditionele Bockwurst te verkopen omdat er varkensvlees in zit. Dat beelden op het Capitool in Rome - hoogtepunten van de cultuur van het avondland - werden ingepakt om de Iraanse president niet te bruuskeren. Dat in Leipzig een vrouw werd verkracht en dat de politie daarop als commentaar gaf dat het beter was dat vrouwen niet in hun eentje zouden joggen. Maar ook schetste Döpfner een toenamen van het geweld tegen Joden in Duitsland en het groeiend antisemitisme bij een partij als de AfD.

Nog niet genoeg somberheid onder loodgrijze lucht: want ook internationaal zag Döpfner democratische samenlevingen opschuiven in autocratische richting: Turkije en een aantal landen in het oosten van Europa. Waar hij het cijfer vandaan haalde weet ik niet, maar hij stelde vast dat nog maar dertien procent van de mensheid toegang heeft tot vrije media. Want hier is de werking van autocratische systemen het eerst merkbaar: de vrijheid van meningsuiting is het eerste slachtoffer.

Maar nog gecompliceerder wordt alles door de mondiale digitalisering en toegepaste technologieën die keuzes maken die de mens zelf niet meer hoeft te maken. Dat kan de zegen zijn van een zelfrijdende auto, maar ook de vloek van de vrijheidsberoving. De machine is straks intelligenter dan de mens.

En tegen al deze mensheidbedreigende ontwikkelingen bracht Döpfner één wapen in stelling: dat van de vrije, kritische journalistiek. Een journalistiek die beschrijft wat er is, en niet wat er zou moeten zijn. Een journalistiek die fouten maakt, maar geen leugens verspreid om te manipuleren of om eraan te verdienen. Er zijn journalisten die om hun werk worden opgesloten, zei Döpfner; journalistiek is echter geen misdaad, maar de grondstof van de democratie.

Lees ook de andere afleveringen van het Klein Verslag van Wim Boevink

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden