Is de oorlog in Afghanistan echt bijna gewonnen?

Archieffoto.Beeld ANP

De oorlog in Afghanistan is 'bijna gewonnen', zegt afzwaaiend commandant van de westerse troepenmacht Isaf, de Amerikaanse generaal John Allen. Heeft hij gelijk?

Ja hij heeft gelijk omdat
... het Afghaanse leger en de nationale politie - 352.000 militairen in totaal - een groot succes zijn, aldus generaal Allen. Ze zouden zelfstandiger optreden, en zo het stokje van de buitenlandse troepen kunnen overnemen als die in 2014 vertrekken.

Maar de Amerikaanse algemene rekenkamer temperde afgelopen juli dit enthousiasme. De eisen voor de Afghaanse eenheden zijn simpelweg verlaagd. Geen enkele eenheid bleek volledig zelfstandig te kunnen opereren. Ook zijn de vereiste aantallen voor aanwezige militairen en materieel omlaag geschroefd.

... de Afghaanse economie, het bestuur en de rechtsstaat voldoende zijn opgebouwd. Dit zijn volgens de Isaf-commandant noodzakelijke voorwaarden voor een stabiel Afghanistan. Inderdaad, er is vooruitgang te zien, zoals de toename van het aantal scholen en mobiele telefoongebruikers. Maar de werkelijke stand van zaken blijft onduidelijk. Volgens een recent rapport van de Canadese denktank Centre for International Governance, is de officiële doelstelling van een staat naar westerse maatstaven vervangen door 'goed genoeg' bestuur. Niemand weet echter wat dit precies betekent. In de praktijk blijven de problemen groot: er is te weinig economische groei en ambtenaren zijn corrupt en inefficiënt. Vorige maand berichtte de VN ook dat de helft van de gedetineerden die in verband met de oorlog vastzitten, gemarteld of met geweld behandeld waren.

... de taliban minder aanvallen plegen. De Isaf-leiding gaat er prat op dat dit aantal zowel in 2011 als 2012 gedaald is. Maar de cijfers laten ook zien dat het er nog altijd meer zijn dan in de jaren voorafgaand aan 2010, het meest gewelddadige jaar in de oorlog.

Bovendien is het aantal burgerslachtoffers, dat terugliep in de eerste helft van 2012, in de zes maanden daarna weer toegenomen.

Nee, hij heeft geen gelijk omdat ...
... de taliban niet verslagen zijn. Een uitgelekt Isaf-rapport uit januari 2012 concludeerde op basis van interviews met gevangen talibanstrijders dat de opstandelingen nog zeer gemotiveerd zijn. Zij verwachten het land over te kunnen nemen na de buitenlandse terugtrekking.

Het heeft er dan ook alle schijn van dat de taliban momenteel hun krachten sparen, en met minder, maar spectaculairdere aanvallen de druk om terug te trekken op Isaf hoog houden. Naast operaties in de hoofdstad Kaboel, die veel aandacht in de media opleveren, is het bekendste voorbeeld de 'groen op blauw'-aanvallen: talibansympathisanten binnen het Afghaanse leger die hun Isaf-instructeurs doodschieten. Van 2003 tot en met 2010 kwamen hierbij 32 buitenlandse militairen om, maar in de eerste negen maanden van 2012 al 55.

... Afghanistan te weinig geld heeft voor het leger. De 352.000 Afghaanse militairen en agenten kunnen niet betaald worden, daarom wordt hun aantal vanaf 2016 teruggeschroefd tot 228.000. En dan moet het buitenland nog steeds bijdragen. De Wereldbank schat namelijk dat zelfs de verkleinde troepenmacht meer dan anderhalf keer zoveel gaat kosten als de complete Afghaanse overheidsinkomsten.

... de internationale gemeenschap nog niet klaar is. Volgens generaal Allen moet de internationale gemeenschap Afghanistan blijven steunen met militaire adviseurs. De Afghaanse president Karzai noemde het vorige week een grote ramp als ook zij na 2014 allemaal zouden vertrekken. Er moet dan wel eerst een akkoord bereikt worden over immuniteit voor het Afghaanse rechtssysteem. Hoewel volgens Isaf de Afghaanse rechtsstaat vorderingen maakt, wil geen enkel westers land haar eigen mensen hierdoor laten berechten. Dit zal voor de Afghaanse regering moeilijk te verteren zijn. De geplande Amerikaanse aanwezigheid in Irak na 2011 liep ook op het punt van immuniteit spaak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden