Is de Nam rijk genoeg voor als de claims van de Groningers komen?

Een muur van café De IJzeren Klap in Lageland is gestut.Beeld Kees van de Veen

Shell steunt dochter Nam bij het nakomen van haar financiële verplichtingen. Nam verzekert dat zij zelf in staat is te betalen.

Is de Nam gezond?

Zorgen om de financiële weerbaarheid van de Nam zijn er sinds juni. Toen kwam het dochterbedrijf van Shell en Exxon voor het eerst in zijn 69-jarig bestaan met een jaarverslag. Daaruit bleek dat de Nam 495 miljoen euro opzij had gezet om toekomstige bevingschade te vergoeden. Ook bleek het eigen vermogen erg laag en de Nam scheutig met dividendbetalingen aan zijn aandeelhouders: 89 procent van de winst werd uitgekeerd. Later zei de Nam dat die dividenduitkering ‘normaal’ was: ook in voorgaande jaren was ruim dividend uitgekeerd.

Wat vond Nam zelf?

Nam beoordeelde haar financiële positie als ‘robuust.’ – Shell ook. De Nam wees erop dat er met de verkoop van gas veel geld binnenkomt. Hoeveel is moeilijk te voorspellen: dat hangt af van de omvang van de productie en de gasprijzen. Maar dat er veel geld binnenkomt, is volgens de Nam zeker.

Snijdt hout toch, dat argument?

Ja. Maar er waren twee ‘maren’. Door de aardbevingen mag de Nam minder gas uit het Groningenveld halen dan vroeger: dus minder inkomsten. Ook liggen er veel schadeclaims. Opgeteld gaat het om miljarden die deels door de Nam moeten worden voldaan. Minder gasopbrengsten, meer kosten; vandaar die zorgen na het jaarverslag van 2016.

En nu? Is er wat veranderd?

Ja. Nams verslag over 2017 moet nog verschijnen, maar enkele cijfers en plannen heeft het bedrijf al geopenbaard. Nam betaalt ‘voorlopig’ geen dividend aan Shell en Exxon. Over 2017 heeft de Nam wel dividend betaald, maar onbekend is hoeveel. Verder bezuinigt de Nam en daalde het personeelsbestand in 2016 met bijna een kwart. De post ‘lonen en salarissen’ is over 2017 en 2018 dus lager dan de 149 miljoen uit 2016.

Nam is ‘robuust’?

Ja, schrijft Nam in een toelichting. Ze had eind 2017 een miljard euro aan cash en kan 1,3 miljard lenen bij de aandeelhouders. Zelfs als de gasproductie flink daalt (van 21 miljard kubieke meter per jaar nu naar 15 miljard kuub de komende vijf jaar) en de bevingskosten hoog zijn (6 miljard in 5 jaar) komt er toch nog aardig wat geld binnen. Daarbij moet, memoreert de Nam, de Staat 64 procent van de bevingskosten betalen, de Nam 36 procent. De Nam heeft ‘de capaciteit om al haar verplichtingen na te komen.’

Is dat zo?

Dat leert de toekomst. Uit de toelichting is niet op te maken hoe de Nam er financieel voorstaat – het jaarverslag verschijnt later. Onbekend is hoeveel gas de Nam uit het Groningenveld mag halen. Morgen komt het Staatstoezicht op de Mijnen met een advies: mogelijk komt dat, uit oogpunt van veiligheid voor de Groningers, uit op 10,8 miljard kuub, de helft van de huidige winning en zo’n 60 procent minder dan in 2016. Uiteindelijk beslist minister Wiebes hoeveel gas er geproduceerd mag worden. Daarbij komt nog dat de kostenverdeling tussen Nam (36 procent van de bevingskosten) en Staat (64 procent) een berekening achteraf is. Eerst betaalt de Nam meer, daarna kan het kosten fiscaal aftrekken. In 2017 betaalde Nam 450 miljoen uit aan bevingsschade, tegen 98 miljoen in 2016.

En Shell?

Afgelopen week ontstond commotie omdat deskundigen stelden dat Shell sinds het verschijnen van Nams jaarverslag in juni 2017 niet langer aansprakelijk was voor schulden van de Nam die het gevolg waren van rechtshandelingen na die datum. Dus rees de vraag: betaalt Shell Nederland mee, als de Nam niet zelf kan betalen? Eerst nam directeur Van Loon van Shell Nederland woorden als ‘garantie’ en ‘aansprakelijkheid’ niet in de mond. Dinsdag bij de NOS wel: “Shell staat garant als de Nam niet kan betalen.”

Ambtenaren verwachtten claim van NAM

Ambtenaren van het ministerie van economische zaken hebben er in mei vorig jaar rekening mee gehouden dat de Nam schadevergoeding zou eisen als de gaswinning uit het Groningenveld verder wordt beperkt.

Ze spraken die verwachting uit in een stuk dat is opgesteld op verzoek van Edith Schippers, die toen informateur was. De Nam, die het stuk niet zegt te kennen, noemt zo’n eventuele claim ‘volstrekte onzin.’

Volgens de ambtenaren kan een flink deel van het gas in het Groningenveld niet gewonnen worden als de gasproductie moet worden teruggeschroefd. Dat niet opgepompte gas zou een waarde hebben van tussen de 60 en 80 miljard euro. De Nam is eigenaar.

In de notitie staat verder dat per jaar 21 miljard kubieke meter moet worden geproduceerd om zeker te stellen dat alle klanten gas krijgen.

Vanuit het buitenland zal de vraag naar Groningengas dalen. Daar worden installaties al geschikt gemaakt voor andere soorten gas, aldus het stuk.

Als de productie in Groningen wordt beperkt, moet Nederland op zoek naar alternatieven. Zo kunnen gascentrales en andere grootverbruikers overschakelen op andere gassoorten.

Lees ook:

Op 19 maart moet het schadeloket open gaan, tot opluchting van bewoners van het bevingsgebied én van het Binnenhof.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden