Dit sportstadion in ‘coronahaard’ Wuhan is omgebouwd tot een tijdelijk ziekenhuis.

Coronavirus

Is de lof voor China’s aanpak terecht?

Dit sportstadion in ‘coronahaard’ Wuhan is omgebouwd tot een tijdelijk ziekenhuis.Beeld AFP

China heeft het coronavirus met harde maatregelen weten in te dammen, als we de cijfers mogen geloven. Andere landen moeten daar een voorbeeld aan nemen, aldus de Chinese propaganda. Zou de strategie elders werken?

 Chinese restaurants in het buitenland hadden het zwaar de afgelopen tijd, omdat klanten bang waren voor het nieuwe coronavirus. Hoe staat het nu met Italiaanse restaurants?, vragen sommige Chinezen nu spottend. Op een vlucht uit Italië bleken vier passagiers besmet met het virus. Staatsmedia waarschuwen dat het nu wordt ‘geïmporteerd’.

Was China eerst de paria van de wereld, nu is het land op weg het nieuwe coronavirus te overwinnen. Andere landen moeten een voorbeeld nemen aan de Chinese aanpak, is de lijn van het propagandabureau. Regeringswoordvoerder Zao Lijian grijpt het moment aan om geruchten over de herkomst van het virus wat gewicht te geven. “Het kan ook uit het buitenland komen. De herkomst is nog steeds niet duidelijk,” probeerde hij deze week het bezoedelde Wuhan schoon te poetsen.

Dankbaar citerend uit persconferenties van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO schrijven staatsmedia hoe een van de WHO-leiders ‘diep geraakt’ is door de toewijding van de Chinezen, en hoe het land zich een ‘verantwoordelijke grootmacht’ toont. 

“China’s dappere optreden heeft de koers veranderd van een snel escalerende, en nog steeds dodelijke epidemie”, zei Bruce Aylward. Hij leidde een WHO-delegatie die in Wuhan ziekenhuizen bezocht. In The New York Times vertelt hij hoe zieken geïsoleerd worden, steden grondig afgesloten, en mensen in razend tempo door een scanapparaat ‘gewipt’ worden.

Het rapport van de WHO-deskundigen is niet onomstreden. De delegatie zou alleen hebben gezien wat de Chinese overheid wil dat ze ziet. Het is de WHO er veel aan gelegen om de regering van Xi Jinping aan boord te houden. Hoe terecht is de lof voor de Chinese aanpak?

Rigoureuze stappen

De Chinese methode was een noodgreep, zeggen deskundigen. Steden afsluiten en mensen isoleren in gymzalen voorkwam dat het virus zich verder verspreidde. Dat was in de eerste weken van de epidemie, toen niemand wist hoe het nieuwe coronavirus behandeld moest worden.

Rigoureuze stappen waren gerechtvaardigd bij gebrek aan betere oplossingen. Door de provincie Hubei te vergrendelen bleef de rest van het land veilig. “Ik ben blij dat ik die beslissing niet hoefde te nemen. Misschien was er een alternatief, maar ik zie het niet,” zei de gerenommeerde Amerikaanse viroloog Ian Lipkin begin februari.

Had Beijing eerdere signalen niet onder het tapijt geschoven, dan waren de gevolgen mogelijk minder desastreus. Lipkin: “Het virus heeft lang kunnen sudderen. Toen duidelijk was dat er een uitbraak was, is er snel gehandeld en geïsoleerd.” Er gingen dingen mis, zoals ‘lichte gevallen’ die, opgesloten in een gymzaal, gezonde mensen mogelijk besmetten. “Maar er waren geen betere antwoorden”, zegt Lipkin.

Europese landen gaan veel minder ver in hun aanpak. Mogelijk vertrouwen ze de Chinese aanpak niet: de steeds lagere aantallen nieuwe besmettingen lijken te mooi om waar te zijn. Toch ziet de Nederlandse moleculair microbioloog Boris Tefsen geen reden om aan de Chinese cijfers te twijfelen.

Tefsen doceert aan de Xi’an Jiaotong-Liverpool University in Suzhou, vlak bij Shanghai. In 2013, tijdens de vogelgriepepidemie werkte hij in het laboratorium van viroloog George F. Gao, die nu aan het hoofd staat van het Chinese Centrum voor Ziektebestrijding. “Toen vroegen we ons ook af of we de getallen wel konden geloven. Ik zat midden in de plek waar het gebeurde. Wat in het nieuws werd gecommuniceerd, klopte met wat ik zag.” ­Anders dan tijdens de Sars-epidemie, toen de echte cijfers lang onder de pet bleven, heeft China nu betere procedures en kanalen om ziektegevallen te rapporteren.

‘Medische diplomatie’

Moet de rest van de wereld een voorbeeld nemen aan China? Zolang er nog geen andere aanpak geprobeerd is, ontbreekt het aan vergelijkingsmateriaal. Zeker is dat Europeanen en Amerikanen de Chinese methode niet zullen waarderen. Moleculair microbioloog Tefsen: “Ik zie de heisa al voor me als de Nederlandse overheid zegt dat mensen in een gymzaal moeten liggen, met een meter ruimte tussen jouw bed en dat van iemand die je niet kent.” Isoleren van groepen mensen in gymzalen veroorzaakt bovendien onrust. “Isolatie maakt het virus groter en enger dan het hoeft te zijn.”

Het is te vroeg om te concluderen dat de Chinese aanpak de juiste is, vindt Tefsen. Als straks blijkt dat de Europese aanpak ook werkt, had het misschien een tandje minder gekund. Het beperken van de persoonlijke vrijheid door preventieve thuisquarantaine en digitale surveillance, was misschien niet nodig geweest. “Daar kun je tegenin brengen dat de westerse aanpak niet had gewerkt bij de Chinese mentaliteit.” De wetenschapper vertelt hoe de beveiligers van zijn wooncomplex de kofferbak controleren van auto’s die het terrein oprijden. Er zou eens iemand in kunnen liggen die een gezondheidsrisico vormt. “Dat toont wantrouwen. In Nederland doen we dat zo niet.”

Nu China zich niet meer hoeft te verdedigen, kan het land zich als goedmoedige grootmacht laten zien. Het is het begin van ‘medische diplomatie’, zegt kabinetsadviseur Wang Huiyao ­tegen persbureau Reuters. China’s buitenlandminister Wang Yi suggereert dat de wereld behoefte heeft aan een ‘zijderoute voor gezondheidszorg’.

Shanghai doneerde al mondkapjes aan de Zuid-Koreaanse stad Daegu, er gingen beschermende brillen naar ­Turijn in Italië en een medisch team vertrok naar Iran.

Lees ook: 

‘Door het virus wordt het moeilijker een baan te vinden’ 

Studente Liu Jian Jian (25) woont in Wuhan, de miljoenenstad waar het nieuwe coronavirus opdook. In Trouw vertelt zij over het leven in een afgesloten stad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden